برچسب: دانشنامه بیماری‌های گوش و حلق و بینی

شنیدن صداها به صورت طبیعی یکی از نعمت‌های ارزشمند زندگی است که اغلب تا زمان بروز اختلالاتی مانند هایپراکوزیس یا پرشنوایی قدر آن دانسته نمی‌شود. در حالی که کم‌شنوایی و ناشنوایی مشکلات شایع‌تری در حوزه شنوایی هستند، بیماری پرشنوایی، که در آن صداها با شدت غیرطبیعی و آزاردهنده درک می‌شوند، می‌تواند به شدت کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. این اختلال، که اغلب با حساسیت بیش از حد به صداهای روزمره همراه است، می‌تواند فعالیت‌های ساده‌ای مانند مکالمه یا گوش دادن به موسیقی را به تجربه‌ای دردناک تبدیل کند. برای مثال، افرادی با هایپراکوزیس ممکن است صدای زنگ تلفن یا حتی صدای باران را غیرقابل تحمل بیابند، که این موضوع نیاز به تشخیص دقیق و مدیریت تخصصی را برجسته می‌کند.

از دست دادن ناگهانی شنوایی، که در اصطلاح پزشکی به آن SSNHL یا «سکته گوش» گفته می‌شود، وضعیتی اورژانسی و دلهره‌آور است. در این شرایط، انجام ام آر آی گوش (MRI) صرفا برای تأیید ناشنوایی نیست؛ بلکه یک ابزار تشخیصی حیاتی برای کشف علت پنهان این عارضه در مسیر اعصاب مغزی است. در واقع، این تصویربرداری به ما نشان می‌دهد که آیا قطع ناگهانی سیگنال‌های صوتی ناشی از یک التهاب ساده ویروسی است یا پای یک توده، گرفتگی عروقی یا بیماری سیستم عصبی مرکزی در میان است. فرآیند این اسکن بدون درد است و با تصویربرداری دقیق از ساختارهای ظریف گوش داخلی و مغز، نقشه راه درمان را روشن می‌کند.

بزرگترین تفاوت سکته گوش با بیماری منیر در ماهیت و سرعت پیشرفت آن‌هاست! سکته گوش (کاهش شنوایی ناگهانی) یک اورژانس مطلق پزشکی است که در آن عصب شنوایی معمولا به دلایل ویروسی یا عروقی طی چند ساعت از کار می‌افتد و برای بازگشت شنوایی تنها یک پنجره طلایی ۳ تا ۱۴ روزه وجود دارد! در مقابل، بیماری منیر یک اختلال مزمن و پیش‌رونده در گوش داخلی است که به دلیل افزایش فشار مایعات گوش ایجاد شده و با حملات رفت‌وبرگشتی سرگیجه شدید، وزوز و افت شنوایی نوسانی خود را نشان می‌دهد. تشخیص قطعی این دو نیازمند انجام نوار گوش و ام آر آی است تا مسیر درمان به درستی انتخاب شود.

هنگامی که یک عامل بیماری‌زای ویروسی وارد بدن می‌شود، تمام توجهات معطوف به علائم آشکار آن مانند سرفه‌های ممتد، تب بالا یا بثورات پوستی می‌گردد؛ غافل از اینکه ویروس‌ها در همان لحظات، در حال نفوذ به پیچیده‌ترین و حساس‌ترین مسیرهای عصبی جمجمه، از جمله عصب هشتم (عصب شنوایی) هستند! در بسیاری از معاینات بالینی، بیمارانی مراجعه می‌کنند که پس از گذراندن یک دوره به ظاهر ساده از بیماری‌های عفونی، ناگهان متوجه می‌شوند که جهان پیرامونشان در یک سمت کاملا بی‌صدا شده است. این پدیده که در اصطلاح پزشکی به عنوان کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی (SSNHL) شناخته می‌شود، یک فوریت مطلق اتولوژی است.

هنگامی که در حین جویدن غذا، صدای تق‌تق یا فش‌فش از گوش‌های خود می‌شنوید، ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که علت صدای گوش هنگام جویدن چیست و چرا چنین عارضه‌ای رخ می‌دهد؟ ارتباط فک و گوش، یکی از عواملی است که می‌تواند به این نوع صداها منجر شود. در واقع، مفصل گیجگاهی فکی که در نزدیکی گوش قرار دارد، در حرکت‌های فک نقش داشته و هرگونه اختلال در این مفصل، ممکن است موجب ایجاد صدای تق‌تق گوش شود. در برخی مواقع، علت صدای گوش هنگام جویدن، می‌تواند به مشکلاتی همچون انسداد لوله استاش یا حتی التهاب در ناحیه گوش مرتبط باشد. اگرچه در بیشتر موارد، این صداها بی‌ضرر هستند؛ اما در صورت بروز مکرر، می‌توانند نشان‌دهنده یک مشکل جدی‌تر باشند.

شاید همین الان که در حال خواندن این متن هستید، احساس می‌کنید یکی از گوش‌هایتان ناگهان به زیر آب رفته و با یک سد ضخیم کیپ شده است؛ همراه با یک سوت ممتد و کلافه‌کننده، اما بدون ذره‌ای درد. احتمالا تلاش کرده‌اید با خمیازه کشیدن، قورت دادن آب یا گرفتن بینی این گرفتگی را برطرف کنید، اما هیچ تغییری حاصل نشده است. اگر به دنبال یک پاسخ سریع و بی‌پرده هستید، باید بدانید که این یک تجمع جرم ساده یا آب‌رفتگی نیست؛ بلکه شما ممکن است در حال تجربه بارزترین علائم سکته گوش (ناشنوایی حسی عصبی ناگهانی) هستید.

صبح از خواب بیدار می‌شوید، تلفن زنگ می‌خورد، آن را روی گوشتان می‌گذارید؛ اما هیچ صدایی نمی‌شنوید! یک سکوت سنگین و وهم‌آور که معمولا با یک سوت ممتد یا وزوز آزاردهنده همراه است. این سناریوی دلهره‌آور، دقیقا همان لحظه‌ای است که با پدیده‌ای اورژانسی به نام کری ناگهانی حسی-عصبی (SSNHL) مواجه شده‌اید. در علم پزشکی، افت شنوایی بیشتر از 30 دسی‌بل در حداقل سه فرکانس متوالی که در کمتر از 3 روز رخ دهد، با این عنوان شناخته می‌شود.

درمان وزوز گوش ضربانی اغلب با یافتن علت وزوز ضربانی گوش (عروقی یا فشار داخل جمجمه‌ای در ۷۰–۹۰٪ موارد) امکان‌پذیر است و با درمان علت اصلی، صدای وزوز ضربانی گوش در بیش از ۷۰–۹۰٪ بیماران کاملاً یا تا حد زیادی برطرف می‌شود. این نوع وزوز ریتمیک و همزمان با نبض قلب است و برخلاف وزوز معمولی، معمولاً نشانه یک مشکل قابل درمان (مانند گرفتگی شریان یا ناهنجاری وریدی) است؛ بررسی سریع با متخصص گوش و تصویربرداری (MRI/MRA) بهترین راه برای تشخیص و درمان مؤثر است.

شست و شوی گوش در منزل خطر عفونت و آسیب به پرده گوش را تا ۱۶٪ افزایش می‌دهد، در حالی که روش حرفه‌ای با دستگاه یا سرنگ کنترل‌شده در مراکز تخصصی موفقیت ۸۴–۹۰٪ دارد و عوارض را به کمتر از ۱۰٪ می‌رساند. شستشوی گوش چگونه است؟ با آب ولرم (۳۷ درجه) و فشار ملایم، موم اضافی را خارج می‌کند و شنوایی را در ۷۰–۹۵٪ موارد بهبود می‌بخشد؛ نحوه شستشو گوش ایمن فقط تحت نظر متخصص انجام شود تا از عوارض جدی جلوگیری گردد.

تفاوت میگرن وستیبولار و بیماری منیر در منشأ اصلی است؛ میگرن وستیبولار یک اختلال عصبی-میگرنی است و معمولاً کاهش شنوایی دائمی ایجاد نمی‌کند، در حالی که بیماری منیر به دلیل افزایش فشار اندولنف در گوش داخلی رخ می‌دهد و در ۸۰–۹۰٪ بیماران باعث کاهش شنوایی پیشرونده و اغلب دائمی می‌شود. فرق میگرن تعادلی و منیر در مدت حملات هم مشخص است؛ حملات میگرن تعادلی می‌تواند از چند ثانیه تا چند روز طول بکشد، اما حملات منیر معمولاً ۲۰ دقیقه تا ۱۲ ساعت است.

نشانه های چرکی شدن گوش معمولاً با ترشح زرد یا سبز بدبو از گوش، درد شدید تیرکشنده و احساس پر بودن همراه است؛ علائم عفونت گوش در بزرگسالان در ۸۰–۹۵٪ موارد با گوش‌درد شروع می‌شود و در ۴۰–۶۵٪ با کاهش شنوایی موقت یا وزوز همراه است. علامت گوش چرکی بزرگسالان اغلب در اوتیت خارجی شدید یا میانی با پارگی پرده دیده می‌شود و نیاز به درمان فوری دارد تا از عوارض مانند عفونت مزمن یا آسیب شنوایی جلوگیری شود.

بیماری‌های پوستی لاله گوش اغلب به شکل انواع درماتیت گوش ظاهر می‌شوند و شایع‌ترین آن‌ها اگزمای آتوپیک، تماسی و سبورئیک است. درمان اگزمای گوش با کرم‌های کورتونی موضعی (مانند هیدروکورتیزون یا بتامتازون) در ۷۰–۹۰٪ بیماران طی ۲–۴ هفته خارش، قرمزی و پوسته‌ریزی را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد؛ اگر عفونت ثانویه وجود داشته باشد، قطره یا کرم ضدقارچ/آنتی‌بیوتیک اضافه می‌شود. تشخیص زودهنگام توسط متخصص پوست یا ENT از مزمن شدن جلوگیری می‌کند.

نحوه عملکرد سمعک در سه مرحله اصلی خلاصه می‌شود: میکروفون‌های دوگانه صدا را دریافت و به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کنند، پردازشگر دیجیتال با هوش مصنوعی نویز را تا ۴۰ dB کاهش داده و فرکانس‌ها را برای کم‌شنوایی شما تنظیم می‌کند، سپس آمپلی‌فایر و رسیور صدا را تقویت و به گوش می‌رسانند. سمعک چگونه کار میکند؟ با فناوری ۲۰۲۵، درک گفتار در محیط شلوغ تا ۳۰–۴۰٪ بهتر می‌شود؛ نحوه کار سمعک چیست؟ شخصی‌سازی دقیق بر اساس ادیوگرام شما تا تجربه‌ای نزدیک به شنوایی طبیعی ایجاد کند.

شنوایی جنین از چه زمانی آغاز می شود؟ از هفته ۱۸ بارداری جنین شروع به شنیدن صداهای بم می‌کند و تا هفته ۲۵ توانایی تشخیص طیف وسیع صداها را پیدا می‌کند. جنین چه صداهایی را می شنود؟ ابتدا ضربان قلب و جریان خون مادر (۸۰–۹۰ dB)، سپس از هفته ۲۳ گفتار مادر و موسیقی ملایم. جنین از چند هفتگی میشنوه؟ حدود ۱۸ هفته؛ مطالعات نشان می‌دهند ۸۰–۹۰٪ نوزادان پس از تولد صدای مادر را سریع‌تر تشخیص می‌دهند اگر از این زمان با او صحبت شود.

بهترین قطره شستشوی گوش (مانند گلیسیرین فنیکه یا کاربامید پراکسید) جرم سفت را در ۳–۵ روز نرم می‌کند و فرایند خروج را آسان‌تر می‌سازد؛ روش صحیح تمیز کردن جرم گوش ابتدا نرم‌سازی با قطره (روزی ۲–۳ بار) سپس شستشوی ملایم با آب ولرم یا مراجعه به پزشک برای ساکشن است. قطره شست و شوی گوش خطر آسیب به پرده گوش را به کمتر از ۵٪ کاهش می‌دهد؛ استفاده از گوش‌پاک‌کن ممنوع است زیرا جرم را به عمق هل می‌دهد و خطر پارگی را تا ۲۰–۴۰٪ افزایش می‌دهد.

علت درد لاله گوش معمولاً به عواملی مانند ضربه، عفونت یا حساسیت پوستی مربوط می‌شود. طبق آمار، بیش از ۶۰٪ دردهای سطحی گوش منشأ التهابی یا عفونی دارند و حدود ۲۰٪ به دلیل فشار یا بد خوابیدن ایجاد می‌شوند. شناخت علائم درد گرفتن لاله گوش مانند قرمزی، تورم یا حساسیت به لمس، به تشخیص سریع‌تر کمک می‌کند و انتخاب به‌موقع درمان درد لاله گوش می‌تواند در ۷۰ تا ۹۰ درصد موارد طی چند روز علائم را کاهش دهد.

شنوایی یک‌طرفه، وضعیتی است که در آن فرد در یکی از گوش‌های خود شنوایی بسیار کم یا نزدیک به صفر دارد؛ در حالی که گوش دیگر، از شنوایی طبیعی یا تقریبا طبیعی برخوردار است. کاشت سمعک‌های مغناطیسی برای بهبود شنوایی یک‌طرفه با انتقال صدا از طریق استخوان به گوش سالم، جهت‌یابی صدا را تا ۷۰–۹۰٪ و درک گفتار در محیط شلوغ را تا ۶۵–۸۵٪ بهبود می‌بخشد. کاشت سمعک مغناطیسی شامل که بخش داخلی و خارجی است، خطر عفونت را به کمتر از ۳٪ کاهش می‌دهد و دوره نقاهت آن تنها ۳–۴ هفته طول می‌کشد؛ این روش برای افرادی که سمعک CROS جواب نداده، گزینه‌ای ایده‌آل است.

انواع ترشحات گوش شامل جرم طبیعی (زرد-قهوه‌ای)، چرک زرد/کدر، چرک سیاه بدبو، خون، آبکی شفاف و ترشح سفید شیری است؛ علت ترشح از گوش اغلب عفونت گوش خارجی/میانی (اوتیت)، پارگی پرده گوش (۱۰٪ موارد عفونت میانی) یا کلستئاتوم است. انواع ترشح گوش آب زرد و چرک سیاه نشانه عفونت یا کیست کلستئاتوم هستند و نیاز به معاینه فوری دارند؛ تشخیص زودهنگام با متخصص ENT می‌تواند از کاهش شنوایی دائمی تا ۷۰–۸۵٪ جلوگیری کند.

‫درمان سریع گوش درد در خانه با کمپرس گرم یا سرد و مسکن‌های بدون نسخه مثل ایبوپروفن یا استامینوفن، در بسیاری از موارد می‌تواند طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه درد را کمتر کند. اگر گوش درد بعد از پرواز، سرماخوردگی، تجمع جرم گوش یا التهاب خفیف ایجاد شده باشد، درمان خانگی گوش درد مثل کمپرس گرم، جویدن آدامس، خمیازه یا خشک نگه داشتن گوش معمولا به کاهش التهاب و فشار کمک می‌کند و حتی در بعضی موارد، نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک را کاهش می‌دهد.