تست ABR چیست؟ 6 نکته درباره تست شنوایی سنجی ABR

تست ABR (Auditory Brainstem Response)، یک روش بدون درد برای ارزیابی عملکرد گوش داخلی و عصب های شنوایی حسی در ساقه مغز، است. در این تست شنوایی سنجی ABR، الکترودهای مخصوصی بر پوست سر و لاله گوش شخص قرار می گیرد تا واکنش مغز به محرک های صوتی را ثبت کند. به طور کلی، تست پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR) نقش مهمی در تشخیص اختلالات شنوایی بازی می کند.

تست ABR چیست؟

آزمایش پاسخ شنوایی ساقه مغز یا همان تست ABR یک ابزار بسیار کارآمد برای سنجش قدرت شنوایی به ویژه در کودکان به شمار می رود. از انجا که انجام معمول شنوایی در کودکان مقدور نیست، تست ABR نقش مهمی در تشخیص مشکلات شنوایی این گروه سنی در همان اوایل زندگی ایفا می نماید. زیرا نوزادان و کودکان نمی توانند دستورالعمل های تست شنوایی را دنبال کرده یا بازخورد مناسبی در طول آزمایش شنوایی رفتاری ارائه دهند.

در این تست یک کامپیوتر واکنش رشته های عصبی شنوایی کودک را در هنگام پخش انواع گوناگون صدا اندازه گیری می کند. همچنین محل کم شنوایی یا آسیب دیده را در مسیر شنوایی مشخص می کند. این اطلاعات برای تعیین مناسب ترین روند درمان بسیار مهم است.

طبق مطالعه سال 2020 سازمان بهداشت جهانی (WHO)، اعلام کرد کم شنوایی یک بیماری شایع است. در حال حاضر بیش از 1.5 میلیارد نفر (نزدیک به 20% از جمعیت جهان) با کم شنوایی زندگی می کنند. فهمیدن مشکلات مربوط به ناشنوایی و اختلالات گوش، حلق و بینی در سنین پایین، باعث می شود پروسه درمان زودتر شروع شده و جلوی بیماری های مربوط به ناشنوایی هر چه سریع تر گرفته شود. تست abr در کودکان و نوزادان به همین منظور گرفته می شود.

به نقل از آکادمی اطفال آمریکا (AAP):

ABR یک اندازه‌گیری الکتروفیزیولوژیک از عملکرد مسیرهای عصبی شنوایی است و برای استنباط اطلاعات درباره حساسیت شنوایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تست ABR چگونه انجام می شود؟

تست ABR یک روش نسبتا سریع و ساده برای فهمیدن مشکلات شنوایی احتمالی؛ است. در این تست سه یا چهار الکترود که ظاهری مانند چسب دارند، روی سر کودک و در نقاطی از صورت که جلوی گوش قرار دارند، چسبانده می شوند. این الکترودها به طور معمول با سیم هایی به دستگاه کامپیوتری متصل هستند و بدون درد، فعالیت الکتریکی تولید شده توسط مغز و گوش داخلی را ثبت می کنند. اکنون قسمت پخش کننده صدا یا ایرفون در کانال گوش کودک گذاشته می شود و صدای کلیک یا بوق ملایم از طریق هدفون آن پخش می شود.

از این بخش صداهای گوناگون در گوش کودک پخش می گردد. رشته های عصبی شنوایی به پخش هر کدام از این صداها، واکنش مشخصی نشان می دهند. این واکنش ها توسط کامپیوتر ضبط و ثبت می شود و اتولوژیست یا متخصص گوش، حلق و بینی، بر اساس شکل این امواج، شنوایی شما را تجزیه و تحلیل می کنند. کل این فرایند حدود 2 ساعت زمان می برد.

تفسیر تست ABR

پزشک متخصص گوش و حلق و بینی از روی امواج عصبی (نورولوژیک) که از راه انجام تست ABR ثبت و ضبط شده است، می تواند کارکرد سیستم شنوایی را تا حدود زیادی متوجه شود. به عبارت دیگر، در هر فرکانسی، صدا از شدت کم پخش می شود و کم کم شدت صدا افزایش می یابد. پزشک معالج یا کارشناس شنوایی سنجیِ آموزش دیده می تواند از روی شدت صدایی که امواج عصبی در تست ABR نمایان می شوند، قدرت شنوایی کودک را تشخیص دهد.

به عبارت دیگر، تفسیر تست ABR با خواندن و تعبیر اطلاعات ثبت شده توسط کامپیوتر میسر می گردد. کارشناس شنوایی سنجی یا پزشک متخصص گوش و حلق و بینی با تفسیر امواج عصبی ثبت شده در هر فرکانس صدا، سلامت دستگاه شنوایی یا وجود بسیاری از انواع اختلال کم شنوایی یا ناشنوایی را تشخیص می دهند. مانند هر تست دیگری امکان اشتباه در تست ABR هم وجود دارد اما این احتمال نزد کارشناسان مجرب و آموزش دیده بسیار اندک است.^{ABR Test}

به نقل از آکادمی اطفال آمریکا (AAP):

مزیت AABR این است که کل مسیر شنوایی، از جمله عصب هشتم جمجمه‌ای، را غربال می‌کند و بنابراین می‌تواند نوروپاتی شنوایی و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی عصب هشتم را شناسایی کند.

امواج I، III و V در تست ABR چه چیزی را نشان می‌دهند؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های نتیجه ABR، بررسی امواجی است که در پاسخ به محرک صوتی ثبت می‌شوند. در گزارش‌های ABR معمولاً امواج I، III و V اهمیت بیشتری دارند و زمان ظاهر شدن یا تأخیر (Latency) آن‌ها می‌تواند اطلاعاتی درباره انتقال پیام صوتی در بخش‌های مختلف مسیر شنوایی ارائه کند. به زبان ساده، ABR فقط بررسی نمی‌کند که «پاسخ وجود دارد یا نه»، بلکه زمان و الگوی پاسخ عصبی نیز برای تفسیر اهمیت دارد.

در تفسیر ABR، فاصله زمانی بین برخی امواج نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، فاصله بین امواج I و III یا III و V اطلاعاتی درباره انتقال پیام در مسیر شنوایی ارائه می‌کند. با این حال، یک عدد یا یک موج به‌تنهایی نباید مبنای تشخیص قرار گیرد؛ سن، میزان کم‌شنوایی، شرایط ثبت و نوع محرک صوتی نیز باید هنگام تفسیر در نظر گرفته شوند. مطالعات نیز نشان داده‌اند که عواملی مانند سن، جنسیت و حتی اندازه سر می‌توانند بر زمان تأخیر برخی امواج ABR اثر بگذارند.

بنابراین اگر در جواب تست ABR عباراتی مانند Wave I، Wave III، Wave V، Latency یا Interpeak Latency مشاهده می‌کنید، وجود این اصطلاحات لزوماً به معنای غیرطبیعی بودن نتیجه نیست. تفسیر این شاخص‌ها باید بر اساس محدوده‌های مرجع مناسب برای سن و شرایط فرد و توسط شنوایی‌شناس یا پزشک انجام شود.

چه عواملی می‌توانند نتیجه تست ABR را تحت تأثیر قرار دهند؟

دقت تست ABR فقط به دستگاه و الکترودها وابسته نیست. حرکت کودک، بیدار شدن یا بی‌قراری در زمان ثبت پاسخ، نویزهای الکتریکی محیط و اتصال نامناسب الکترودها می‌توانند ثبت سیگنال را دشوار کنند. به همین دلیل، آرام بودن کودک و فراهم کردن شرایط مناسب برای ثبت سیگنال عصبی اهمیت زیادی دارد. در منابع بالینی نیز انجام ABR در خواب طبیعی یا در برخی شرایط با آرام‌بخشی برای جلوگیری از حرکت و افزایش کیفیت ثبت توصیه شده است.

علاوه بر شرایط ثبت، وضعیت گوش نیز می‌تواند در تفسیر نتیجه اهمیت داشته باشد. وجود مشکلات گوش میانی یا اختلالات انتقال صدا ممکن است بر آستانه‌های به‌دست‌آمده اثر بگذارد و به همین دلیل، متخصص هنگام تفسیر ABR باید نتیجه را در کنار معاینه گوش و سایر آزمون‌های شنوایی بررسی کند. در برخی موارد نیز برای افتراق مسیر انتقالی از حسی‌عصبی، استفاده از ABR هدایت استخوانی (Bone-Conduction ABR) می‌تواند اطلاعات بیشتری فراهم کند.

بنابراین اگر نتیجه ABR با علائم کودک یا سایر تست‌های شنوایی همخوانی نداشته باشد، الزاماً به این معنی نیست که یکی از آزمایش‌ها «اشتباه» بوده است. ممکن است تفاوت نتایج به شرایط انجام تست یا تفاوت هدف هر آزمایش مربوط باشد و متخصص بر اساس مجموعه اطلاعات موجود تصمیم‌گیری کند.

عوارض تست ABR

تست ABR آزمایش پاسخ شنوایی ساقه مغز محسوب می شود و کاملا بی خطر و ایمن است. تست ABR هیچ گونه درد و ناراحتی ندارد. این تست بدون هرگونه عارضه ای به انجام می رسد. با وجود این، اگر در مورد عوارض تست ABR دغدغه ای وجود دارد، بهتر است آن را با پزشک یا کارشناس شنوایی سنجی مطرح کنید. برای انجام درست تست ABR لازم است که کودک همکاری خوبی داشته باشد.

با توجه به سن کودک همیشه چنین همکاری مطلوبی میسر نمی گردد. به همین دلیل، گاهی از آرامبخشها یا حتی بیهوشی کودک استفاده می شود. اگر در مورد آرامبخشی یا بیهوشی کودک پرسش ها یا نگرانی هایی وجود دارد، بهتر است پیش از انجام تست، با متخصصین مربوطه مطرح شود.

آمادگی لازم پیش از انجام تست ABR کودکان

در غربالگری شنوایی نوزادان، برای این که تست ABR کودکان با نتایج مطمئن همراه باشد، لازم است والدین و کودکان آمادگی لازم را داشته باشند. در این بخش، آمادگی لازم برای این تست، در گروه های سنی گوناگون تشریح می شود.

تست ABR نوزادان زیر 6 ماه

مهم ترین بخش آماده سازی این نونهالان برای تست ABR این است که کودک خسته و گرسنه به مرکز انجام تست آورده شود. بیشتر کودکان در این سن، با مصرف شیر به خواب فرو می روند. بنابراین از والدین کودکان در این گروه سنی خواسته می شود؛ کودک را بیدار نگه دارند و شیر دادن به او را در مرکز آزمایش پاسخ شنوایی ساقه مغز انجام دهند.

به عبارت دیگر، وقتی والدین به اتاق تست وارد شدند و کودک برای انجام تست آماده شد، شیر دادن به کودک آغاز می شود. در این حالت، در بیشتر مواقع، کودک به صورت طبیعی به خواب فرو می رود. در همین حالتی که کودک، در آغوش والدین یا بر روی تخت به خواب رفته است، تست ABR روی او به انجام می رسد.

تست ABR کودکان بین 6 ماه تا هفت سال سن

برای این که بتوان امکان اشتباه در تست ABR را به حداقل ممکن رساند، شاید لازم باشد برای این کودکان، داروهای آرامبخش یا بیهوشی به کار گرفت. در این صورت، پزشک یا کارشناس مربوطه توضیحات لازم برای محدودیت خوردن و نوشیدن کودک را به والدین ارائه می کند. این توصیه های خوراکی و نوشیدنی، باید به طور جدی اجرا و رعایت شوند. اگر این موارد با دقت رعایت نشوند، بهتر است تست ABR به تاریخ دیگری و با رعایت کامل این موارد، موکول گردد.

تست ABR کودکان بزرگتر از 7 سال سن

بیشتر کودکان و افراد بالای هفت سال سن، می توانند با آرامش کامل و بدون حرکت در طول انجام تست ABR دراز بکشند. اگر کودکی به هر دلیل، قادر نباشد این شرایط لازم برای انجام تست ABR را فراهم آورد، این تست به روز دیگری موکول می شود. برای انجام تست در روز دیگر، نکات لازم برای انجام آرامبخشی یا بیهوشی به والدین گوشزد می شود.

یک سری نکات عمومی وجود دارد که همه افرادی که تست ABR انجام می دهند، باید آنها را رعایت کنند. به طور معمول، این نکات به صورت یک کاغذ یا به صورت شفاهی در اختیار والدین کودک قرار داده می شود. بهتر است والدین کودک، در صورت بیان شفاهی این نکات، آنها را یادداشت نمایند یا به صورت فایل صوتی با موبایل خود ضبط نمایند.

1. رعایت نکات لازم در کودکان زیر یک سال: نونهالانی که با شیر خشک تغذیه می شوند، بهتر است 6 ساعت پیش از رسیدن به مرکز تست ABR شیر خشک و خوردنی دیگری دریافت نکنند. ر نونهالانی که با شیر مادر تغذیه می گردند، 4 ساعت پیش از رسیدن به مرکز باید از دادن شیر مادر و سایر خوردنی ها خودداری کرد.
2. رعایت نکات لازم در کودکان بالای سک سال سن: از نیمه شب قبل از انجام تست ABR، بهتر است به کودک نباید هیچ گونه خوردنی یا آشامیدنی غلیظ داد. خوردن هرگونه شیر، شیر خشک، اب میوه دارای پالپ میوه، قهوه، آدامس و شکلات توسط کودک در این مدت ممنوع است.

به نقل از آکادمی اطفال آمریکا (AAP):

ABR تشخیصی اغلب آزمایش قطعی مورد استفاده در نوزادان و کودکانی است که نمی‌توانند با سایر روش‌های شنوایی‌سنجی همکاری کنند.

منع مصرف کودکان قبل از تست ABR

تا قبل از 2 ساعت مانده به انجام تست ABR، می توان انواع نوشیدنی های رقیق و فاقد ماده جامد را به کودکان داد مانند:

• آب
• آب میوه بدون قطعات میوه به خصوص آب سیب و آب انگور سفید

همچنین در طول 2 ساعت مانده به انجام تست ABR هیچ گونه خوردنی یا نوشیدنی حتی آب، نباید به کودک داده شود.

تست ABR در بزرگسالان نیز انجام می‌شود؟

اگرچه ABR بیشتر با غربالگری و تشخیص کم‌شنوایی در نوزادان و کودکان شناخته می‌شود، کاربرد آن به این گروه سنی محدود نیست. در بزرگسالانی که نمی‌توانند پاسخ رفتاری قابل اعتمادی در شنوایی‌سنجی ارائه کنند، ABR می‌تواند برای برآورد حساسیت شنوایی و بررسی مسیر عصبی شنوایی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین در برخی شرایط بالینی که احتمال درگیری عصب شنوایی یا مسیرهای عصبی مطرح است، پزشک ممکن است انجام ABR را در کنار سایر بررسی‌ها درخواست کند.

یکی دیگر از کاربردهای مهم ABR در بزرگسالان، بررسی برخی اختلالات مرتبط با عصب هشتم و مسیرهای شنوایی است. برای نمونه، در شرایط خاصی که احتمال شوانوم دهلیزی (Vestibular Schwannoma) یا برخی اختلالات مسیر شنوایی وجود دارد، ABR می‌تواند بخشی از ارزیابی تشخیصی باشد؛ البته نتیجه ABR به‌تنهایی تشخیص قطعی چنین بیماری‌هایی محسوب نمی‌شود و در صورت نیاز، آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های تکمیلی انجام می‌شوند.

به همین دلیل، بهتر است ABR را صرفاً «تست شنوایی نوزاد» معرفی نکنیم. این آزمایش در اصل یک روش الکتروفیزیولوژیک برای بررسی پاسخ مسیر شنوایی به صدا است و بر اساس سن و شرایط فرد می‌تواند کاربردهای متفاوتی داشته باشد.

1. تلفن: 02191346260
2. اینستاگرام: @drkouhi
3. آدرس: تهران، خیابان ملاصدرا، خیابان شیخ بهایی، خیابان صائب تبریزی غربی، پلاک 34، کلینیک بساوا

تست ABR تستی ارزشمند برای اطمینان از سلامت شنوایی نوزاد شماست. با تشخیص زودهنگام کم شنوایی احتمالی، می توانید بیماری ها و اختلالات شنوایی کودک تان را سریع تر فهمیده و درمان های لازم را برای بهتر شدن او؛ انجام دهید. تست پاسخ شنوایی ساقه مغز برای بزرگسالان هم از اهمیت زیادی برخوردار است. زیرا با درک ماهیت و محل کم شنوایی حسی عصبی، تشخیص را راحت تر کرده و پرشک را در گرفتن تصمیمات اساسی راهنمایی می کند. اگر سؤال یا نگرانی در مورد تست شنوایی ABR یا تست سرگیجه و تعادل دارید؛ از طریق باکس گفت و گو داخل صفحه بپرسید تا شخصا توسط دکتر کوهی، به سوالات شما پاسخ داده شود.

در مجموع، تست ABR یک آزمایش غیرتهاجمی و کاربردی برای ارزیابی پاسخ سیستم شنوایی به صدا است و نتیجه آن می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره آستانه شنوایی و مسیر انتقال پیام‌های صوتی ارائه دهد. تفسیر نتیجه تست باید با توجه به سن، علائم، سابقه شنوایی و سایر آزمایش‌های انجام‌شده صورت بگیرد؛ بنابراین اگر پزشک انجام ABR را توصیه کرده است، نتیجه آن باید توسط متخصص شنوایی‌شناسی یا پزشک مربوطه بررسی شود.