اوتیت میانی سِروزی یا اوتیت سروز چیست؟

اوتیت میانی سِروز

گوش ممکن است دچار انواع گوناگونی از عفونت شود که یکی از انواع آن اوتیت میانی سروزی (serous otitis media) است. این نوع عفونت نام های دیگری هم دارد مانند: اوتیت سِروز، اوتیت مدیا با ترشحات، ترشحات گوش میانی، ترشح گوش میانی، عفونت گوش میانی ترشحی یا اوتیت مدیای ترشحی.

همه اسامی بالا به یک بیماری اطلاق می شود. «سِروز» به همان مایعی گفته می شود که در گوش میانی تجمع می یابد. چنانچه  در گوش میانی عفونتی رخ دهد  و مایعی در آنجا ترشح شود برای نام بردن آن، اوتیت میانی سروزی یا یکی از اسامی بالا استفاده می شود. در این مقاله درباره این نوع از عفونت گوش بیشتر می‌خوانیم. مهمترین عناوین این نوشتار شامل موارد زیر است:

برای خواندن مقاله «علائم عفونت گوش» کلیک کنید

با اوتیت میانی سِروز بیشتر آشنا شویم

در بیشتر موارد، عفونت گوش میانی ترشح دار یا همان اوتیت میانی سروزی بقایای یک عفونت حاد گوش میانی (اوتیت مدیای حاد) است. اگر عفونت حاد گوش میانی به خوبی توسط پزشک متخصص جراحی گوش و حلق و بینی درمان نشود، بقایای عفونت و ترشحات گوش میانی، فرد را برای هفته ها یا حتی ماه ها گرفتار می کند. این مشکل در کودکان بیشتر از بزرگسالان دیده می شود.

برای این که بیشتر درباره اوتیت میانی سروزی بدانیم، بهتر است ابتدا با علل آن آشنا شویم. این امر به فهم بهتر عفونت گوش میانی کمک شایانی می کند.

علل اوتیت میانی سِروز

گوش میانی توسط یک کانال به نام لوله اُستاش (یا شیپور اُستاش) به حلق وصل شده است. در هر دقیقه 3 تا 4 بار گوش میانی تهویه می شود. هر بار که مقداری از آب دهان بلعیده می گردد ، لوله استاش باز می شود و از این راه هوا وارد گوش میانی می شود. اکسیژن موجود در این هوا از راه رگ های خونی جذب خون  می شود.

اگر لوله استاش به هر دلیلی مسدود شود، امکان تهویه گوش میانی از بین می‌رود. با انسداد لوله استاش، به تدریج هوای موجود در گوش میانی به طور کامل جذب خون می شود و حالت خلاء در گوش میانی به وجود می‌آید و این  حالت خلاء یک نیروی مکش یا فشار منفی درون گوش میانی ایجاد می‌کند. وجود نیروی منفی در گوش میانی باعث کشیده شدن مایعات بین بافتی اطراف به داخل گوش میانی می شود. مایع درون گوش میانی حرکات پرده گوش و استخوان های ریز موجود در این ناحیه را مختل می کند و درنتیجه آن، شنوایی گوش مبتلا کاهش می یابد.

اگرچه ترشحات جمع شده در گوش میانی ممکن است استریل باشد اما در بیشتر مواقع حاوی باکتری های بیماریزا است. التهاب در این موارد کمتر دیده می شود.

انسداد لوله استاش: عامل تداوم اوتیت میانی سِروز

اکنون به خوبی می دانیم هر عاملی که باعث انسداد لوله استاش شود، زمینه را برای اوتیت میانی سِروز فراهم می کند. هر گونه عامل عفونی یا التهابی در حلق پشت بینی (بالای فضای حلق)، انواع آلرژی ها، بزرگی لوزه ها، و هر توده یا تومور در نزدیکی لوله استاش در حلق می تواند لوله استاش را ببندد.

کودکان بیش از بزرگسالان مستعد ابتلا به اوتیت میانی سروز هستند. لوله استاش اطفال و بزرگسالان دو تفاوت مهم دارد:

  • لوله استاش کودکان ظریف تر و قطر داخلی آن کمتر است پس راحت تر مسدود می گردد
  • لوله استاش در بچه ها افقی تر است؛ در نتیجه امکان استفاده از نیروی جاذبه برای تخلیه گوش میانی کمتر است

ناگفته پیداست که مشخصات لوله استاش در بزرگسالان به گونه ای است که احتمال ابتلای آنها به عفونت گوش میانی ترشح دار یا همان اوتیت میانی سروز کمتر است.

عوامل خطرزا برای اوتیت میانی سِروز

اوتیت میانی سِروز

آن دسته از شرایطی که احتمال بروز یک بیماری را افزایش می دهند، عوامل خطرزا نامگذاری میشوند.

برخی از عوامل مادرزادی که احتمال بروز اوتیت میانی سروزی را در افراد به ویژه کودکان افزایش می دهد در زیر اشاره شده است :

  • کام شکری (وجود شکاف در سقف دهان کودکان به صورت یک ناهنجاری مادرزادی)
  • سندروم داون یا کروموزوم 21 سه تایی (در این ناهنجاری ژنتیک رشد و نمو ذهنی و جسمی با تاخیر و ناقص است)
  • سایر ناهنجاری های مادرزادی در شکل و رشد استخوان های صورت (نقص هایی که از بدو تولد وجود دارند)

اکنون  با برخی از بیماری ها یا عوامل محیطی که زمینه را برای بروز اوتیت میانی سروزی فراهم می کنند آشنا میشوید. چند مورد از این عوامل عبارتند از :

  • سرماخوردگی و آنفلوانزا
  • انواع آلرژی
  • دود حاصل از دخانیات ( سیگار و قلیان)
  • بزرگی لوزه ها و بستن راه
عوامل مادرزادی خطرزای اوتیت میانی سِروز
  • کام شکری
  • سندروم داون
  • سایر ناهنجاری های استخوان صورت

بیماری یا عوامل محیطی خطرزا اوتیت میانی سِروز

  • سرماخوردگی
  • آلرژی
  • دود دخانیات
  • بزرگی لوزه ها

جدول یک – عوامل خطرزای اوتیت میانی سروز به تفکیک مادرزادی یا محیطی بودن

علائم اوتیت میانی سِروز

اوتیت میانی سِروز

این بیماری همیشه با علامت همراه نیست. شاید فرد مبتلا به اوتیت میانی سروز باشد ، اما از آن جا که از درد یا مشکل دیگری شکایت ندارد، متوجه این بیماری نمی شود. در این حالت، اگر برای مداوای مشکل دیگری مانند عفونت گلو به پزشک مراجعه کند  ، با معاینه گوش و مشاهده مایع پشت پرده تشخیص عفونت گوش میانی ترشح دار یا همان اوتیت میانی سروزی مطرح می شود.

گاهی مایع تجمع یافته در پشت پرده گوش (داخل گوش میانی) به قدری افزایش میابد که یک یا چند علامت زیر ممکن است  پدیدار شود:

  • گوش درد
  • کاهش یا از دست دادن شنوایی در یک گوش
  • احساس پر بودن گوش مبتلا
  • دست زدن مداوم به گوش ( به خصوص در کودکان)
  • تغییر رفتار کودک

شاید برای شما هم این سوال پیش آمد که تغییر رفتار کودک چه ارتباطی با عفونت گوش میانی دارد. وقتی کودک دچار افت شنوایی می شود بسیاری از صحبت ها را نمی شنود و بدین ترتیب رفتار کودک متفاوت می شود. اگر در کودکی تغییر رفتار برای مدت طولانی ادامه یابد بهتر است او را برای معاینه کامل گوش نزد یک دکتر متخصص جراحی گوش و حلق و بینی ببرید.  میتوانید با دکتر علی کوهی یکی از  جراحان فوق تخصص گوش  در تهران، بمشورت کنید.

تشخیص اوتیت میانی سِروز

اوتیت میانی سِروز

پزشک متخصص جراحی گوش و حلق و بینی به طور معمول از دو راه می تواند تشخیص اوتیت میانی سروزی را مسجل نماید:

  • تیمپانومتری (tympanometry)
  • معاینه گوش یا دستگاه اُتوسکوپ پنوماتیک

در تیمپانومتری دکتر یک وسیله بسیار ظریف را در کانال گوش قرار می دهد. این وسیله پاسخ پرده گوش به امواج صوتی ارسالی را ثبت می کند. اگر پشت پرده گوش، مایع جمع شده باشد، این پرده تحرک طبیعی خود را از دست می دهد. تیمپانومتری یک روش مطمئن برای تشخیص تجمع مایع در گوش میانی به شمار می رود.

وسیله ای که دکتر با آن داخل گوش را معاینه می کند اُتوسکوپ نام دارد. اگر این وسیله یک بادکنک کوچک برای پمپ هوا هم داشته باشد به آن اتوسکوپ پنوماتیک گفته می شود. پزشک  در حالی که در حال مشاهده پرده گوش است، این بادکنک را فشار می دهد و واکنش پرده گوش نسبت به افزایش فشار هوا را ارزیابی می کند. در صورت تجمع مایع در گوش میانی، پرده گوش حرکت نخواهد داشت و تشخیص اوتیت میانی سروز بیشتر مطرح می گردد.

برای خواندن مقاله «پارگی پرده گوش» کلیک کنید

چه مدت اوتیت میانی سِروز طول می کشد؟

به طور معمول پس از سه ماه، انتظار داریم مایع تجمع یافته پشت پرده گوش جذب و محو شود. اگر تجمع مایع پس از سه ماه رفع نشود، پزشک  جراح گوش و حلق و بینی روش های متفاوتی را برای درمان هر فرد پیشنهاد می کند. عدم رفع مایع داخل گوش میانی به سبب اختلال شنوایی ممکن است با وخامت کارکرد تحصیلی در کودکان و مشکلات رفتاری آنها همراه باشد.

درمان اوتیت میانی سروز

اوتیت میانی سِروز

اگرچه این عفونت گوش در بیشتر موارد که بدون علامت است، فقط به مراجعه منظم به پزشک برای ارزیابی نیاز دارد و پس از سه تا شش ماه رفع می شود؛ اما در موارد علامت دار یا در صورت عدم رفع تجمع مایع در گوش میانی پس از سه تا شش ماه باید درمان شود.

پیشنهاد درمانی  در این موارد، کارگذاری لوله گوش است. این لوله برای تخلیه مایع تجمع یافته از راه جراحی کار گذاشته می شود.

اما پیش از این که لوله گوش تعبیه  شود، باید وجود یا عدم وجود سایر عوامل خطرزای اوتیت میانی سِروز مانند بزرگی لوزه‌ها بررسی شود. طبیعی است که در صورت بزرگ بودن لوزه ها لازم است  دکتر با انجام عمل جراحی لوزه برداری (آدنوییدکتومی) این مشکل را برطرف سازد تا از عود دوباره این بیماری جلوگیری شود.

اگر در فردی که بزرگی لوزه دارد و دچار اوتیت میانی سروز شده است، لوزه برداری انجام نشود و لوله گوش کارگذاشته شود؛ هرگز مایع ترشح شده در گوش میانی و خروجی از لوله گوش تمام نمی شود زیرا لوزه های بزرگ راه طبیعی تهویه گوش میانی را بسته اند. به عبارت دیگر، تا زمانی که علت زمینه ای بیماری برطرف نشود، امکان درمان قطعی اوتیت میانی سروز وجود ندارد.

منابع:

اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *