بیماری های گوش خارجی

بیماری های گوش خارجی

کانال گوش یا همان مجرای شنوایی و بخشی از گوش که به چشم می آید (بخش غضروفی و لاله گوش)، اجزای کلی گوش خارجی به شمار می روند. اگر بخواهیم بافت های تشکیل دهنده گوش خارجی را بر شماریم، باید بگوییم که بیشتر حجم گوش خارجی از غضروف و پوست شکل گرفته است؛ اگرچه سایر بافت ها و ضمائم عمومی بدن هم، در گوش خارجی وجود دارد.

اگر بیماری های گوش خارجی به دسته های کلی تقسیم شود، شاید بتوان آنها را در چند گروه زیر گنجاند:

  • عفونی
  • التهابی
  • به دنبال ضربه یا سایر عوامل خارجی
  • مادرزادی
  • تومورها و رشدهای نابجا

در ادامه به این بیماری های گوش خارجی پرداخته شده است.

برای خواندن مقاله «تومورهای قاعده جمجمه» کلیک کنید

انواع عفونت های گوش خارجی

بیماری های گوش خارجی

در این بخش خواهید دید که استقرار باکتری، ویروس یا قارچ ها و به طور کلی موجودات بیماری زای میکروسکوپی چه بیماری هایی در گوش خارجی پدید می آورند.

عفونت حاد گوش خارجی

شاید این عفونت شایع ترین بیماری گوش خارجی باشد. این بیماری در اصطلاح پزشکی به اوتیت اکسترن یا external otitis هم مشهور است. در بین مردم انگلیسی زبان، به آن گوش شناگر یا swimmer’s ear هم گفته می شود.

وقتی سطحی ترین لایه گوش خارجی، با استقرار عوامل عفونی و التهاب مواجه می شود، عفونت حاد گوش خارجی حادث شده است. این بیماری با علائم زیر خود را آشکار می کند:

  • گوش درد
  • دردناک بودن گوش هنگام لمس آن
  • گاهی خروج ترشحات غیرطبیعی از گوش

علاوه بر پوست، عناصر استخوانی و غضروفی گوش خارجی هم ممکن است دچار التهاب شوند. این التهاب ها باعث افزایش فعالیت سلول های پوستی در گوش خارجی می شود. بنابراین مقدار بیشتری از تجمعات سلول های مرده، مایعات،گلبول های سفید و جرم گوش تولید و مشاهده می گردد.

اگر عفونت گوش خارجی پیشرفته نباشد با درمان های موضعی مانند قطره گوش رفع می گردد. بدیهی است که درمان باید شامل داروهای کم کننده التهاب و تسکین دهنده درد هم باشد. برای درمان قطعی عفونت حاد گوش خارجی بهتر است مدتی آب به گوش مبتلا نخورد.

اگر عفونت حاد گوش خارجی شدید باشد، تورم پوست و بافت ممکن است کانال شنوایی را در شرف انسداد قرار دهد. این امر باعث کاهش قدرت شنوایی می شود. در این موارد یا در مواقعی که عفونت از حد گوش فراتر برود و صورت را درگیر کند، آنتی بیوتیک خوراکی هم توسط پزشک متخصص گوش و حلق و بینی تجویز می شود.

اگر عفونت حاد گوش خارجی به موقع درمان نشود، گاها می تواند گسترش یابد و یا به عفونت مزمن تبدیل می شود.

عفونت مزمن گوش خارجی

اگر عفونت حاد به موقع درمان نشود یا چندین بار عود کند، عفونت مزمن گوش خارجی رخ می دهد. علائم عفونت مزمن گوش خارجی بسیار شبیه علائم نوع حاد آن است. تفاوت در این است که علائم نوع مزمن، کم سر و صداتر است. خارش، احساس سوزش خفیف یا حس فشار تمام چیزهایی هستند که بیمار مبتلا به عفونت مزمن گوش خارجی از آنها شاکی است.

برخلاف این علائم خفیف و ظاهر گول زننده در عفونت مزمن گوش خارجی ممکن است هسته عفونت به بافت های زیرین راه یافته باشد و به اصطلاح عمیق شده باشد.

درمان عفونت حاد برای ریشه کنی نوع مزمن کارآمد نیست. پاکیزه کردن کامل گوش خارجی شاید تحت دید میکروسکوپ جراحی گوش الزامی است.

احتمال وجود بیماری زمینه ای در مبتلایان به عفونت مزمن گوش خارجی باید در نظر گرفته شود. دیابت و بیماری های نقص ایمنی از نمونه بیماری های زمینه ای به شمار می آیند که استعداد فرد برای ابتلا به عفونت مزمن گوش خارجی را افزایش می دهند. تا این بیماری ها تحت مداوا و کنترل قرار نگیرند، امکان علاج عفونت مزمن گوش خارجی وجود ندارد.

عفونت سطحی پوست گوش

گاهی ممکن است در لاله گوش یا کانال شنوایی، عفونت پیاز مو رخ دهد. به طور معمول، نوعی باکتری به نام استافیلوکوک طلایی عامل ایجاد این عفونت موضعی است. گاهی همین عفونت به قدری متورم و بزرگ می شود که کانال شنوایی را تقریبا می بندد. انسداد مجرای گوش باعث کاهش قدرت شنوایی می شود.

برای خواندن مقاله «کم شنوایی ناشی از نویز» کلیک کنید

بیماری های التهابی و ایمونولوژیک گوش خارجی

بیماری های گوش خارجی

این بیماری ها ممکن است حاصل واکنشی موضعی باشند مانند التهاب پوستی به دنبال آلرژی تماسی یا حاصل تغییراتی در کل بدن (سیستمیک) باشند مانند پسوریازیس. در ادامه تا حدودی با این بیماری ها آشنا خواهید شد.

درماتیت آتوپیک

این مشکل یک بیماری سیستمیک پوستی به شمار می رود که به آن اگزما هم گفته می شود. در این بیماری سه علامت بیشتر از همه جلب توجه می کند:

  • خارش
  • قرمزی
  • ضایعات پوستی

این بیماری به طور معمول از کودکی آغاز می شود. درماتیت آتوپیک بیشتر در خانواده هایی دیده می شود که سابقه آسم، تب یونجه یا سایر انواع آلرژی در آنها گزارش شده است.

به نظر می رسد نوعی اختلال کارکرد سلول های سیستم ایمنی بدن عامل ایجاد درماتیت آتوپیک باشد.

ضایعات پوستی درماتیت آتوپیک به طور معمول کوچک، قرمز و همراه با پوسته ریزی هستند. گاهی ممکن است تاول های ریز پر از مایع در کنار آنها به چشم بخورد.

به طور معمول، خارش مداوم ضایعات باعث کلفتی و تیرگی رنگ پوست محل ضایعه، مثلا گوش خارجی، می شود. باید به یاد داشت که درماتیت آتوپیک احتمال وقوع عفونت پوست را در موضع ضایعات افزایش می دهد.

گوش خارجی هم ممکن است دچار ضایعات پوستی ناشی از درماتیت آتوپیک شود. در این بیماران به طور معمول، علاوه بر گوش خارجی، بخش های دیگری از سر و گردن هم گرفتار هستند. در صورت پلک ها و گوش ها شایع ترین نقاط درگیری درماتیت آتوپیک تلقی می شوند.

درماتیت آتوپیک در گوش خارجی ممکن است با ایجاد کیست های کاذب (Auricular pseudocyst) همراه باشد. این کیست ها می توانند حتی تا حدود 2.5 سانتیمتر قطر داشته باشند و بیشتر در بالا یا جلوی لاله گوش بارز می شوند. به طور معمول، این کیست ها از نتایج خارش مداوم محسوب می گردند.

علائم درماتیت آتوپیک یک سیر بهبودی و وخامت دارند یعنی گاهی نسبتا خوب، و پس از مدتی وخیم می شوند. عواملی که باعث بدتر شدن علائم درماتیت آتوپیک می شوند عبارتند از:

  • برخی غذاها شاید تخم مرغ، بادام زمینی و ماهی
  • تغییرات محیطی
  • استرس و هیجان ها
  • مواد آلرژی زای معلق در هوا
  • مواد تحریک کننده پوست (پشم برای برخی افراد حساس)
  • پریود و بارداری

درمان درماتیت آتوپیک با مراقبت از پوست آغاز می شود. استفاده از مایع شوینده ملایم، به کارگیری مرطوب کننده پوست و مصرف کرم های تجویز شده توسط پزشک معالج پایه کنترل علائم را تشکیل می دهد.

برخی آنتی بیوتیک های موضعی هم مانند کرم تاکرولیموس می تواند مفید باشد. البته در این مورد نه از خاصیت ضدباکتری بلکه از خواص ضدالتهاب این کرم استفاده می شود.

تجویز آنتی هیستامین خوراکی برای کاهش حارش و عوارض متعدد آن به طور معمول لازم است. اگر پوست دچار عفونت باکتریال ثانویه به درماتیت آتوپیک شود، آنتی بیوتیک خوراکی یا موضعی تجویز می شود.

درماتیت آلرژی تماسی در گوش خارجی

شخصی که به یک ماده خاص حساسیت دارد، اگر پوست گوش خارجی اش در تماس با آن ماده آلرژی زا قرار گیرد، یک واکنش آلرژیک تاخیری در پوست گوش خارجی نشان می دهد. این مواد آلرژی زا به طور معمول، مولکول هایی با وزن مولکولی کم هستند که با پروتئین های سطح سلول های پوست محل تماس، ترکیب می شوند و واکنش التهابی را در سیستم ایمنی بدن تحریک می کنند.

در فاز حاد آلرژی علائم زیر وجود دارد:

  • قرمزی
  • ورم
  • خارش

ضایعات پوستی ناشی از درماتیت آلرژی تماسی به صورت ضایعات قرمز و کمی برجسته پوستی، یا تاول های پر از مایع، با دلمه و خروج گهگاه ترشحات خود را نشان می دهد. احتمال عفونت ثانویه باکتریال در این ضایعات بسیار زیاد است. این ضایعات ممکن است در اثر مرور زمان به پوستی کلفت با شکاف هایی روی آن، و گاهی تیره تر از پوست اطراف تظاهر پیدا کنند.

شایع ترین موادی که می توانند باعث بروز درماتیت تماسی آلرژیک در گوش خارجی شوند به شرح زیر هستند:

  • گوشواره ها به خصوص نیکل و کبالت موجود در آنها
  • محصولات مراقبت از مو به ویژه پارابن احتمالی در آنها
  • لوازم آرایشی
  • سمعک ها یا موادی که برای پاکیزه نگه داشتن آنها به کار می رود
  • گوشی های تلفن همراه
  • برخی داروهای موضعی مانند کرم جنتامایسین

بهترین راه برای درمان درماتیت تماسی آلرژیک پیشگیری از آن است. با شناسایی مواد آلرژی زا و جلوگیری از تماس آنها با گوش خارجی می توان از بروز این بیماری ناشی از حساسیت پوست پیشگیری نمود.

کسانی که سابقه آلرژی پوستی دارند، بهتر است سمعکی از جنس سیلیکون انتخاب کنند که روی آن ذکر شده: hypoallergenic. هنگام سوراخ کردن گوش بهتر است تا چند ماه از گوشواره های از جنس فولاد ضدزنگ (stainless steel) استفاده شود. وقتی درون سوراخ گوش با پوست پوشیده شد، استفاده از سایر گوشواره ها امتحان شود.

برای کنترل علائم درماتیت تماسی آلرژیک موارد زیر توصیه می شود:

  • کمپرس سرد
  • کرم های موضعی حاوی کورتیکوستروئید (کورتون)

درماتیت آلرژیک به نور

وقتی نور آفتاب به پوست می خورد، ممکن است برخی مواد موجود در سلول های پوست یا روی پوست دچار تغییرات شیمیایی شود. اگر پوست به این مواد حساس باشد، با تابش نور آفتاب، درماتیت آلرژی به نور ایجاد می شود. به همین دلیل به آن کهیر آفتابی هم می گویند.

برخی مواد موجود در شوینده های صورت و بدن یا محصولات ضدآفتاب ممکن است آغازگر این نوع از درماتیت باشند. خوب است بدانید در بیشتر موارد نمی توان علت خاصی را برای بروز این علائم پیدا کرد.

دوری از نور آفتاب برای پیشگیری و کمپرس سرد و داروهای موضعی حاوی کورتیکوستروئید (کورتون) برای درمان این ضایعات کاربرد دارد.

پسوریازیس

بیماری التهابی مزمن پوست که دو تا 5 درصد افراد به آن گرفتار هستند: پسوریازیس. به طور معمول، یکی از والدین به این بیماری مبتلا بوده اند. نخستین ضایعات پسوریازیس در سنین نوجوانی رخ می دهد. این بیماری در تمام طول عمر همراه شخص می ماند اگرچه دوره هایی از بهبود نسبی و وخامت را هم دارد.

ضایعات پوستی پسوریازیس صورتی و خارش دار هستند. حاشیه این ضایعات بسیار مشخص و دارای پوسته ریزی است. گاهی چند ضایعه ریز به هم می پیوندند و یک پلاک پسوریازیس درست می کنند.

30 درصد بیماران ممکن است ضایعات ناخن و 5 درصد مشکلات مفاصل را هم تجربه کنند. احتمال درگیری پوست گوش خارجی در بیماری پسوریازیس وجود دارد.

درمان پسوریازیس بر پایه داروهای دارای کورتون موضعی و گاهی هم خوراکی است. افزودن سایر درمان ها گاهی برای بهبود ضایعات لازم است.

بیماری های گوش خارجی ناشی از ضربه یا سایر عوامل خارجی

بیماری های گوش خارجی

علاوه بر آفتاب و انواع تشعشعات که می توانند روی پوست گوش خارجی تاثیر بد بگذارند، برخی عوامل ساده هم هستند که به آنها پرداخته می شود.

فشرده شدن و گیر افتادن جرم گوش

ترشحات طبیعی موجود در کانال گوش اگر جمع شده یا فشرده شوند ممکن است باعث انسداد مجرای شنوایی شوند. این امر رسیدن امواج صوتی به پرده گوش را با اختلال مواجه می سازد.

مقدار کم جرم گوش برای سلامت گوش مانند دور نگه داشتن باکتری ها و حشرات از داخل گوش ضرورت دارد. اما مقادیر زیاد آن می تواند با مشکلاتی برای شنوایی و حفظ تعادل توام باشد.

انسداد مجرای شنوایی با جسم خارجی

 اجسام خارجی، هم از نوع آلی مانند دانه ماش، هم از نوع غیرآلی مانند دکمه ریز، می تواند مشکل آفرین شود. این اجسام نه تنها به کانال و پرده گوش ممکن است آسیب برسانند، بلکه گاهی باعث صدمه به سایر اجزای گوش و حتی عفونت گوش میانی هم شده اند.

برای خواندن مقاله «علائم عفونت گوش» کلیک کنید

بیماری های مادرزادی گوش خارجی

بیماری های گوش خارجی

مهم ترین مشکل مادرزادی گوش خارجی میکروتیا نام دارد.

میکروتیا

بدشکلی مادرزادی گوش خارجی میکروتیا نامیده می شود. در بیشتر موارد میکروتیا، گوش خارجی کوچک است اما گاهی بدشکلی یا عدم وجود گوش خارجی هم گزارش می شود. این ناهنجاری در اغلب موارد، یک طرفه است اما شاید دوطرفه هم باشد.

بیماری های گوش خارجی ناشی از تومورها

بیماری های گوش خارجی

شایع ترین نوع آن اگزوستوزها هستند.

اگزوستوز

اگزوستوزها برجستگی های خوش خیم استخوانی هستند که توسط پوست پوشانده شده اند. افرادی که گوش آنها به دفعات و مکررا در مواجهه با سرما قرار دارد بیشتر به این مشکل دچار می شوند مانند شناگران. به طور معمول، این ضایعات به اندازه ای نیستند که کانال گوش را ببندند و به همین دلیل، روی شنوایی تاثیری ندارند.

دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش بیماران محترم در کلینیک خود واقع در تهران هستند.

منابع:

اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *