علت و درمان سرگیجه‌های ناگهانی

علت و درمان سرگیجه های ناگهانی

کافی است یک لحظه، فقط چند ثانیه حالت سرگیجه ناگهانی به سراغ آدم بیاید تا رشته کار و کلام از دستش خارج شود. احساس‌ها و حالت‌های مختلفی وجود دارند که در زبان عادی، مردم آن را به نام سرگیجه ناگهانی می‌شناسند. احساس عدم تعادل، سیاهی رفتن چشم و احساس چرخش (سرگیجه واقعی) سه حسی هستند که مردم از آنها با نام سرگیجه نام می‌برند. شاید نام کلی‌تر و درست‌تر برای همه این حالت‌ها، منگی باشد. به هر حال، در این نوشتار هم منظور از سرگیجه همه این احساس‌ها یا همان منگی است. سرگیجه ناگهانی ممکن است گاهی با تهوع و استفراغ همراه باشد.

پرسش‌های زیادی در مورد سرگیجه ناگهانی مطرح شده است مانند سرگیجه ناگهانی در خواب، علت سرگیجه ناگهانی در سن بالا، علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن، و پرسش‌های دیگر که در این نوشتار تلاش شده تا حد امکان به برخی از آنها پاسخ گفته شود.

علل سرگیجه ناگهانی

دلایل زیادی وجود دارد که می‌تواند باعث ایجاد حالت منگی ناگهانی یا سرگیجه ناگهانی شود. در اغلب موارد، علت بروز سرگیجه ناگهانی یک اختلال در گوش داخلی شخص است. این اختلال باعث بر هم خوردن حس تعادل در فرد می‌شود.

علت سرگیجه ناگهانی و سیاهی رفتن چشم به ویژه اگر با حالت تهوع یا استفراغ همراه باشد، می‌تواند یکی از مشکلات زیر باشد:

  • پایین آمدن قند خون
  • گرما زدگی
  • حمله پَنیک یا حمله اضطرابی
  • عوارض داروها

در ادامه این مطلب به سایر عللی که می‌توانند با سرگیجه ناگهانی و کوتاه یا سرگیجه ناگهانی و طولانی همراه باشند می‌پردازیم.

سرگیجه ناگهانی موقعیتی خوش خیم یا BPPV

سرگیجه ناگهانی موقعیتی خوش خیم

بیماری سرگیجه ناگهانی موقعیتی شدید با حمله ناگهانی سرگیجه شدید همراه است. در این بیماری سرگیجه واقعی در بیمار حادث می‌شود یعنی بیمار حس می‌کند همه اجسام و محیط اطراف او در حال چرخش یا حرکت هستند. گاهی بیمار احساس می‌کند خودش در حال چرخش است و اجسام و محیط ثابت هستند.

  کاشت سمعک داخل گوش

به طور معمول، هر وقت سرگیجه شدید باشد، انتظار آن می‌رود که با تهوع و استفراغ همراه باشد. در این بیماران تقریبا همیشه با حرکت و تغییر موقعیت سر، سرگیجه ناگهانی ظاهر می‌شود. در بیشتر بیماران، سرگیجه ناگهانی و کوتاه رخ می‌دهد. شدت سرگیجه شدید یا بسیار شدید است. با وجود کوتاه بودن حملات سرگیجه ناگهانی، این بیماری زندگی عادی و روزانه فرد را مختل می‌نماید.

در بیشتر موارد نمی‌توان علت خاصی برای وقوع بیماری سرگیجه ناگهانی موقعیتی خوش خیم یا BPPV پیدا کرد. با وجود این گاهی این بیماری به دنبال بیماری‌ها یا مشکلات زیر رخ می‌دهد:

  • ضربه مغزی یا ضربه به سر
  • اختلالات گوش داخلی
  • پس از انجام جراحی گوش
  • زمینه بیماری میگرن
  • قرار گرفتن در یک وضعیت درازکش غیر طبیعی برای مدت طولانی مانند ماندن برای مدت زیاد روی یونیت دندانپزشک

در گوش داخلی انسان کریستال‌های ریزی وجود دارند. اگر این کریستال‌ها جا به جا شوند و به محل نابجایی از گوش داخلی بروند، بیماری سرگیجه ناگهانی موقعیتی خوش خیم آغاز می‌گردد.

تشخیص و درمان سرگیجه ناگهانی در این بیماری، ساده است. پزشک معالج با انجام یک مانور (حرکات مشخص و برنامه ریزی شده) روی سر و گردن که به مانور اِپلی شهرت دارد، مشکل را برطرف می‌کند. گاهی اوقات ممکن است سرگیجه ناگهانی موقعیتی خوش خیم به طور خود به خود درمان شود. در حدود 20 درصد از بیماران ممکن است عود این بیماری را در سال‌های آینده دوباره تجربه کنند.

بیماری منییر

این بیماری هم گوش داخلی را درگیر می‌کند. در بیماری منییر به طور معمول، یک گوش گرفتار است. مبتلایان به بیماری منییر سرگیجه‌های ناگهانی و شدیدی را تجربه می‌کنند. در برخی بیماران حالت تهوع هم وجود دارد. علاوه بر سرگیجه ناگهانی، سایر علائم بیماری منییر عبارتند از:

  • مبهم شدن صداهایی که شنیده می‌شود
  • احساس پُری گوش
  • وزوز گوش
  • افت شنوایی
  • از دست دادن تعادل بدن

در بیماری منییر گاهی همه علائم به طور ناگهانی با هم آغاز می‌شوند؛ گاهی هم ابتدا برخی علائم مانند افت شنوایی و وزوز گوش به صورت حملاتی متناوب بروز می‌کنند و سایر علائم مدتی بعد به حملات افزوده می‌شوند. در برخی از بیماران حملات سرگیجه ناگهانی با فاصله زمانی زیاد از هم رخ می‌دهند و در برخی دیگر هم حملات به هم چسبیده یا نزدیک به هم هستند.

  میسوفونیا

علت سرگیجه ناگهانی در بیماری منییر، افزایش فشار مایع گوش داخلی است. هنوز به طور دقیق مشخص نیست که چه عامل یا عواملی باعث تولید بیش از حد مایع در گوش داخلی می‌شود. عفونت‌ها، عوامل ژنتیک و ارثی، و بیماری‌های خود ایمنی از عوامل مظنون محسوب می‌شوند.

درمان سرگیجه ناگهانی در بیماری منییر با گزینه‌های زیر میسر می‌گردد:

  • استفاده از برخی داروهای موثر در کاهش سرگیجه و تهوع
  • کاهش مصرف نمک یا تجویز داروهای مُدر (افزایش دهنده ادرار) برای کاهش حجم کلی مایعات بدن
  • تزریق داروهای کورتیکو استروئید معروف به کورتون یا آنتی بیوتیک‌هایی مانند جنتامایسین برای درمان سرگیجه ناگهانی
  • جراحی در صورتی که بیمار به گزینه‌های درمانی پیشین پاسخ مطلوب نداده است

لابیرنتیت و نوریت وستیبولار

لابیرنتیت و نوریت وستیبولار

شباهت این دو مورد از این جهت است که هر دو باعث ایجاد التهاب در گوش داخلی می‌شوند. در زیر با این دو عامل سرگیجه ناگهانی بیشتر آشنا می‌شوید.

  • یک ساختار مارپیچ درون گوش داخلی وجود دارد. نام آن لابیرنت است. اگر به هر دلیلی مانند یک عفونت، لابیرنت دچار التهاب شود، لابیرنتیت به وجود می‌آید.
  • رشته عصبی شنوایی- تعادلی پیام‌های شنوایی و تعادل را از گوش داخلی به مغز انتقال می‌دهد. اگر این عصب به هر دلیل مانند یک عفونت ویروسی، ملتهب شود، به آن نوریت وستیبولار گفته می‌شود.

هر دو بیماری علاوه بر سرگیجه ناگهانی می‌توانند باعث تهوع، استفراغ و مشکلاتی در حفظ تعادل شوند. بیماران مبتلا به لابیرنتیت علاوه بر علائم بالا، شاید کاهش قدرت شنوایی یا وزوز گوش را هم تجربه کنند.

در بیشتر موارد، علت بروز این دو بیماری قابل تشخیص نیست. چنین به نظر می‌رسد که علت اصلی بروز هر دو مورد، عفونت با ویروس باشد. شایان ذکر است ویروس کرونا یکی از انواع ویروس‌هایی به شمار می‌رود که می‌تواند باعث ایجاد لابیرنتیت و نوریت وستیبولار شود.

در این موارد برای درمان سرگیجه ناگهانی باید خود بیماری‌ها درمان شوند. علاوه بر درمان این دو بیماری، برخی موارد هم بهتر است رعایت شوند که شامل موارد زیر می‌گردد:

  • استراحت در خانه
  • دوری از نور شدید
  • پرهیز از تماشای تلویزیون یا خواندن کتاب
  • داروهای ویژه رفع سرگیجه و تهوع که توسط پزشک معالج تجویز شده است
  ارتباط بین کم خونی و کم شنوایی

گاهی مشکلات در حفظ تعادل همچنان برای درازمدت باقی می‌مانند. در این موارد، بازتوانی تعادلی یا بازتوانی وستیبولار می‌تواند به کاهش علائم بیمار کمک نماید.

کاهش فشار خون موقعیتی یا کم فشاری اُرتو استاتیک

کاهش فشار خون موقعیتی

علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن شاید افت فشار خون باشد. کاهش فشار خون موقعیتی یا کم فشاری ارتو استاتیک به این معنی است که فشار خون فرد هنگام برخاستن از جایش، دچار افت ناگهانی می‌شود. به طور معمول، این افراد فقط سیاهی رفتن چشم یا همان سرگیجه ناگهانی را گزارش می‌کنند. گاهی در برخی از این افراد علائم دیگری مانند تهوع، سردرد یا غش کردن هم ممکن است رخ دهد.

کاهش ناگهانی فشار خون به این مفهوم است که خون کمتری به مغز، عضلات و سایر اعضای بدن می‌رسد. همین کم شدن خون رسانی باعث بروز این علائم می‌شود.

درمان سرگیجه ناگهانی ناشی از کم فشاری خون موقعیتی بیشتر به صورت اصلاحات در سبک زندگی است که برخی از آنها عبارتند از:

  • انجام هر گونه حرکت و تغییر موقعیت بدن با آهستگی و پرهیز از بلند شدن سریع
  • انجام بیشتر فعالیت‌های روزمره در حالت نشسته
  • مشورت با پزشک برای تغییر احتمالی داروها. گاهی مصرف برخی داروها باعث افت فشار خون موقعیتی می‌شود و با قطع آنها، مشکل فرد دوباره برطرف می‌شود.

سایر علل سرگیجه ناگهانی

بیشتر علل سرگیجه ناگهانی که تا این جا به آنها پرداخته شد، با تهوع همراه بودند. اگر فرد بدون تهوع، دچار سرگیجه ناگهانی شود، علل زیر ممکن است مطرح باشد:

  • کم خونی
  • کمبود آب بدن
  • عوارض جانبی برخی داروها
  • مشکلات گردش خون در مغز مانند سکته مغزی موقت و گذرا

دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش و درمان بیماران مبتلا به سرگیجه ناگهانی هستند. خواهشمند است برای دریافت اطلاعات بیشتر و تعیین وقت قبلی با کلینیک ایشان در تهران تماس حاصل بفرمایید.

 

 

منبع ها:

https://www.healthline.com/health/sudden-dizziness-2

https://bjgp.org/content/70/695/310

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.