بیماری منییر

بیماری منییر

یکی از چندین بیماری که ممکن است برای بیماران باعث ایجاد سرگیجه می شود، بیماری منییر است. نام این بیماری در زبان انگلیسی Meniere disease نوشته می شود. نام این بیماری از روی نام خانوادگی پزشکی فرانسوی اقتباس شده است که در اواسط قرن نوزده میلادی این بیماری را تعریف کرد.

بیماری منییر در واقع به دلیل درگیری گوش داخلی پدید می آید. گوش داخلی در شرایط سلامتی خود وظایف مرتبط با احساس تعادل و حفظ آن را بر عهده دارد. بیماری منییر با ایجاد اختلال در انجام وظایف گوش داخلی علائم مختلفی از جمله سرگیجه را ایجاد می نماید.

برای خواندن مقاله «کاشت حلزون» کلیک کنید

علائم بیماری منییر

بیماری منییر

وقتی گوش داخلی دچار بیماری نمی شود، توانایی انجام امور مرتبط به خود را از دست خواهد داد. در حالت طبیعی گوش داخلی دو وظیفه کلی به عهده دارد:

  • تبدیل امواج مکانیکی ناشی از اصوات که از گوش میانی دریافت شده است به سیگنال عصبی و در نهایت، حس شنوایی
  • احساس تعادل بدن و حفظ آن

بنابراین قابل پیش بینی خواهد بود که وقتی یک بیماری مانند بیماری منییر گوش داخلی را درگیر می نماید، علائم اصلی زیر ظاهر می شود:

  • احساس سرگیجه
  • افت شنوایی
  • احساس صدا در گوش که به آن وزوز گوش هم می گویند
  • احساس پری یک طرفه در گوش مبتلا به بیماری منییر (برخی از بیماران آن را تحت عنوان احساس فشار در گوش مبتلا هم تعبیر می کنند)

سرگیجه ناشی از بیماری منییر چه خصوصیاتی دارد؟

سرگیجه در بیماران مبتلا به بیماری منییر به صورت حمله ای رخ می دهد. در این بیماران حمله های سرگیجه به طور معمول با سرگیجه بسیار شدید همراه است. شدت حملات سرگیجه در بیماری منییر به حدی زیاد است که احتمال دارد با سایر علائم همراه باشد. در برخی از بیماران مبتلا به بیماری منییر همراه سرگیجه ممکن است علائم زیر هم پدیدار شود:

  • ضعف و ناتوانی در انجام کارهای روزمره
  • افت فشار خون
  • علائم گوارشی مانند تهوع و استفراغ

این حملات سرگیجه به لحاظ مدت زمان بسیار گوناگون هستند. حملات سرگیجه منییر ممکن است بین چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. گاهی این حملات سرگیجه به صورت خود به خودی بهبود پیدا می کند و در برخی مواقع برای بهبود آن، لازم است حتما تداخل های دارویی و درمانی صورت پذیرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه شود؟

اگر علائم و نشانه های بالا در یک فرد دیده می شود، بهتر است برای ویزیت، به یک پزشک فوق تخصص جراحی گوش و حلق و بینی مراجعه نماید. لازم به ذکر است که این علائم ممکن است در بیماری های دیگر هم دیده شود و برای رسیدن به تشخیص درست شاید لازم باشد علاوه بر مراجعات مکرر به پزشک، چندین تست یا تصویربرداری پزشکی هم بنا به صلاحدید پزشک به انجام برسد.

دکتر علی  کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش بیماران مشکوک به بیماری منییر در کلینیک خود در تهران هستند.

علت ایجاد بیماری منییر

بیماری منییر

چنین به نظر می رسد که بیماری منییر به دلیل بر هم خوردن بالانس مایع موجود در بخش تعادلی گوش داخلی رخ می دهد. معتبرترین فرضیه ای که در مورد چگونگی ایجاد بیماری منییر وجود دارد، افزایش فشار اندولنف است. اندولنف نام مایعی است که درون بخش تعادلی گوش داخلی را پر کرده است. چنین مطرح شده است که بالا رفتن بیش از حد فشار مایع اندولنف داخل سیستم تعادلی گوش داخلی باعث ظهور بیماری منییر به خصوص حملات سرگیجه می شود.

بنابراین زیاد شدن فشار مایع اندولنف موجود در گوش داخلی عامل اصلی ایجاد بیماری منییر به شمار می رود.

برای خواندن مقاله «تومورهای قاعده جمجمه» کلیک کنید

عوامل خطرزای بیماری منییر

بیماری منییر

به هر عاملی که احتمال بروز یک بیماری را افزایش می دهد، عامل خطرزای آن بیماری می گوییم. عوامل خطرزای متعددی هم وجود دارند، که احتمال بروز بیماری منییر را در افراد گوناگون افزایش می دهد. در این بخش به عوامل خطرزای بیماری منییر پرداخته شده است.

بیماری منییر بیشتر در کدام گروه های جمعیتی دیده می شود؟

با تجزیه و تحلیل آماری جمعیت افرادی که بیماری منییر مبتلا شده اند متوجه می شویم که دو گروه زیر بیش از دیگران به این بیماری سیستم تعادلی بدن مبتلا می شوند:

  • بانوان
  • میانسالان

شیوه زندگی نادرست یکی از عوامل خطرزای بیماری منییر است

اطلاعات آماری نشان می دهد کسانی که از سبک سالم زندگی پیروی نمی کنند، بیشتر به بیماری منییر گرفتار می شوند. برخی از عوامل خطرزایی که در زمینه شیوه زندگی یا در اصطلاح انگلیسی آن lifestyle احتمال پیدایش بیماری منییر را افزایش می دهند، عبارتند از:

  • ننوشیدن آب به مزان کافی در طول روز. مشخص شده است عدم مصرف مایعات، به ویژه آب، به میزان کافی در طول روز احتمال افزایش بروز بیماری منییر را سبب می شود.
  • استعمال دخانیات مانند سیگار وقلیان

آیا فصل ها روی علائم بیماری منییر تاثیر دارند؟

چنین به نظر می رسد که پاسخ این پرسش مثبت است. به این معنی که به نظر می رسد در فصولی که فشار هوا کمتر است، بیماری منییر بیشتر تظاهر پیدا می کند. هنوز به طور دقیق ارتباط مسائل فصلی با تظاهر علائم بیماری منییر مشخص نشده است.

آیا بیماری منییر ارثی و ژنتیک است؟

می توان گفت پاسخ درست به این پرسش مثبت است. اطلاعات موجود نشان می دهد زمینه ژنتیکی و ارثی به احتمال بسیار زیاد در این بیماری نقش آفرینی می کنند. به عبارت دیگر، بیشتر افراد یک استعداد ذاتی برای ابتلا به بیماری منییر دارند.

علاوه بر همه عوامل بالا که به آنها پرداخته شد، باید به عوامل ایمونولوژیک هم اشاره داشت. به نظر می رسد پاسخ متفاوت سیستم ایمنی برخی افراد به برخی محرک ها در بروز بیماری منییر موثر باشد.

تشخیص بیماری منییر

بیماری منییر

به طور حتم اگر کسی دچار سرگیجه های شدید و مکرر است باید به پزشک متخصص گوش و حلق وبینی مراجعه کند. اختلالات گوش داخلی یکی از شایع ترین مشکلاتی است که به سرگیجه منتهی می شود.

یکی از کارهای مهم برای رسیدن به تشخیص بیماری منییر رد کردن سایر عللی است که با علامت سرگیجه همراه هستند. به عبارت دیگر، باید سایر تشخیص های افتراقی بیماری منییر که فهرست بلندی از بیماری هاست، در نظر پزشک معالج باشد. پزشک با بررسی و شاید انجام تست های گوناگون تلاش می کند، این بیماری ها را رد کند.

فهرست مهم ترین بیماری هایی که می توانند علائمی مشابه بیماری منییر داشته باشند، به شرح زیر هستند:

  • ضایعات و تومورهای موجود روی عصب شنوایی
  • ضایعات و تومورهای بخش ساقه مغز
  • ضایعات و تومورهای مخچه

بنابراین پزشک معالج ممکن است برای اطمینان از تشخیص بیماری، تست ها یا انواع تصویربرداری پزشکی مانند ام آر آی را درخواست نماید. این اطلاعات به رد سایر بیماری هایی که علائم مشابه دارند، کمک می کند. در نتیجه، پزشک از این راه می تواند به صورت قطعی، تشخیص بیماری منییر را مطرح نماید.

تست هایی که برای این بیماران در خواست می شود به قرار زیر هستند:

  • آزمون شنوایی سنجی یا ادیومتری که برای تعیین دقیق وضعیت شنوایی بیمار است
  • تست های تعادلی و تعیین وضعیت کارکرد تعادلی

این تست ها باعث می شوند، پزشک معالج اطلاعات دقیقی از وضعیت کنونی کارکرد دستگاه های حس شنوایی و حس تعادل به دست بیاورد. بدین ترتیب، می تواند با اطمینان بیشتری برای درمان بیماری منییر اقدام نماید.

آشنایی با تست های تعادلی

برای این که با آزمون های تعادلی آشنا شوید، در زیر به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:

  • ویدیونیستاگموگرافی (Videonystagmography) که با مخفف انگلیسی آن یعنی VNG هم شناخته می شود. در این تست وضعیت کارکرد دستگاه تعادلی بدن با استفاده از بررسی حرکات چشم مشخص می گردد. حسگرهای وضعیت تعادل که در گوش داخلی قرار دارند، با عضلاتی که حرکات چشم را در اخیتار دارند، در ارتباط بسیار نزدیک هستند. همین ارتباط نزدیک باعث می شود که گاهی در حین حرکات بسیار سریع بدن یا حرکات سر همچنان چشم مان به یک نقطه دوخته باقی بماند.
  • تست صندلی چرخان. در این تست هم شبیه تست VNG وضعیت کارکرد دستگاه تعادلی بدن با استفاده از بررسی حرکات چشم تعیین می شود. در تست صندلی چرخان، بیمار روی یک صندلی می نشیند که حرکت صندلی تحت کنترل یک کامپیوتر است. حرکات این صندلی، سیستم تعادلی گوش داخلی را تحریک می کند. از روی حرکات چشم فرد می توان به وضعیت تعادل وی در هر لحظه از تست پی برد.
  • تست VEMP که مخفف این عبارت انگیسی است: Vestibular Evoked Myogenic Potentials. از این آزمون نه تنها برای تشخیص اولیه بیماری منییر استفاده می شود، بلکه این تست در پایش وضعیت بیماری منییر به دنبال دریافت درمان های مختلف کاربرد دارد. ا این تست می توان تغییرات شاخص بیماری منییر را در گوش مبتلا به بیماری شناخت و تشخیص بیماری را تا حدود زیادی مسجل نمود.
  • تست ثبت وضعیت بدن که در زبان انگلیسی به آن Posturography گفته می شود. در این تست مشخص می شود که هر فرد برای حفظ تعادل خود تا چه حد به کدامیک از اعضای بدن خود نیازمند است. به عنوان نمونه، می دانیم که انسان برای حفظ تعادل خود از اعضایی مانند چشم، گوش داخلی، حس لامسه کف پا، سیگنال های عصبی ارسالی از عضلات و استخوان ها و مفاصل، استفاده می کند. در این تست مشخص می شود که هر فرد تا چه حد به کدامیک از این اعضا برای حفظ تعادل وابستگی دارد. در این تست، فرد با پای برهنه روی یک صفحه مخصوص که تحت کنترل یک کامپیوتر است می ایستد. فرد باید همه تلاش خود را به کار گیرد تا در شرایط گوناگون همچنان تعادل خود را حفظ نماید. بدیهی است که شخص برای انجام این تست، حتما باید برای محافظت سر خود، در صورت از دست دادن حس تعادل و سقوط، کلاه محافظ مخصوص بر سر داشته باشد.
  • نوار گوش داخلی یا ECoG. این تست که در زبان انگلیسی به Electrocochleography نامیده می شود، فعالیت گوش داخلی را در واکنش به صداهای گوناگون ثبت و ضبط می نماید. با این تست می توان تجمع بیش از حد مایع موجود در سیستم تعادلی گوش داخلی یا اندولنف را مشخص کرد. با وجود این، تجمع مایع اندولنف در گوش داخلی فقط در بیماری منییر اتفاق نمی افتد و گاهی ممکن است در سایر بیماری های گوش هم شاهد تجمع بیش از حد اندولنف باشیم.
برای خواندن مقاله «اتواسکلروز» کلیک کنید

درمان بیماری منییر

بیماری منییر

در بیشتر موارد علائم بیماری منییر چنان فرد را با وضعیتی تازه اما ناخوشایند رو به رو می کند، که فرد ممکن است امید خود را برای بهبود و کاهش علائم از دست بدهد. خوشبختانه امروزه درمان های متعددی برای رفع علائم بیماری منیر و درمان وجود دارد.

شرط غلبه بر بیماری منییر این است که بیمار تحمل چندین ماه درمان مداوم را داشته باشد، و با پیگیری مناسب راهکارهای درمانی را به درستی اجرا نماید. در این صورت به طور معمول علائم بیماری منییر به راحتی برطرف خواهد شد و تحت کنترل در خواهد آمد.

با ادامه درمان و پیگیری دقیق بیمار، به تدریج علائم از بین خواهد رفت و شرایط بیماری کنترل خواهد شد.

درمان خانگی بیماری منییر

همه درمان ها دارو و کارهای درمانی خارج از منزل نیست. برخی از مراحل درمانی که باید اذعان کرد اهمیت زیادی هم دارند، در خانه به انجام می رسد.

بهبود سبک زندگی و ارتقای شیوه آن به روش های سالم یکی از مهم ترین اجزای درمان خانگی بیماری منییر به شمار می رود. از مهم ترین اجزای نکات درمانی بیماری منییر که باید بیشتر به آنها توجه کرد، چند نکته در زیر ذکر شده اند:

  • مصرف مایعات به خصوص نوشیدن آب را تا حد امکان افزایش داده شود
  • میزان نمک مصرفی را تا حدی که امکان آن وجود دارد، کم گردد
  • ترک سیگار و سایر انواع دخانیات

تردیدی نیست که رعایت این موارد، کمک شایانی به تخفیف علائم و کنترل بهتر بیماری منییر می شود.

درمان دارویی بیماری منییر

در عین حال که رعایت نکات غیردارویی اهمیت به سزایی در رفع علائم بیماری منییر دارد، نمی توان از لزوم مصرف داروهای مناسب در این بیماری چشم پوشی کرد. داروهایی که پزشک متخصص گوش و حلق و بینی تجویز می کند، گزینه ای مهم در درمان بیماری منییر به شمار می رود.

سیر درمانی در این بیماری پلکانی و قدم به قدم پیش خواهد رفت. داروها و مدت درمان در بیماران گوناگون مبتلا به بیماری منییر تفاوت زیادی ممکن است با یکدیگر داشته باشد. داروهای تجویزی و مدت دوره درمان بر اساس شرایط هر بیمار متفاوت است.

آیا همه بیماران مبتلا به بیماری منییر با درمان های دارویی معمول بهبود پیدا می کنند؟

همان طور که گفته شد، شرایط هر بیمار بسیار متفاوت است. با وجود این که بیشتر افراد گرفتار به بیماری منییر با درمان های معمول دارویی بهبود پیدا می کنند، اما گاهی لازم می شود که به درمان های دارویی متنوع فراتر از معمول روی آورده شود.

برخی از نمونه های درمان های متنوعی که ممکن است برای بیماران منییر تجویز شود، در زیر ذکر شده است. از این موارد فقط وقتی استفاده می شود که روش های درمانی عادی نتوانند بیماری منییر و علائم آن را کنترل نمایند.

  • تزریق داروهای کورتیکوستروییدی (کورتونی) در گوش
  • تزریق جنتامایسین در گوش
  • انجام برخی از عمل های جراحی برای کاهش علائم بیماری منییر روی گوش

خوشبختانه نزدیک به همه این بیماران با روش های درمانی متنوعی که در دسترس قرار دارد، بهبود پیدا می کنند و حملات سرگیجه در آنها پیش نخواهد آمد. بهبودی بیماری منییر در گرو پیگیری مستمر و اجرای درمان های مورد نظر پزشک فوق متخصص جراحی گوش و حلق و بینی است و با این رویکرد، کیفیت زندگی آنها به حد عادی بر خواهد گشت.

منبع:

پادکست جناب دکتر کوهی از اینستاگرام

(اینستاگرام دکتر کوهی)

اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *