درمان سریع حالت تهوع در ماشین | درمان ماشین گرفتگی و بیماری حرکت

ماشین‌گرفتگی، تهوع و سرگیجه در ماشین یا همان «بیماری حرکت» یکی از مشکلات شایعی است که حدود ۳۰ درصد افراد در سفرهای زمینی، دریایی یا هوایی آن را تجربه می‌کنند. این مشکل زمانی بروز می‌کند که مغز سیگنال‌های متناقضی درباره وضعیت حرکتی بدن دریافت می‌کند. در واقع، سیستم تعادلی گوش داخلی، چشم‌ها و گیرنده‌های حسی موجود در مفاصل و عضلات، اطلاعات متفاوتی را به مغز مخابره می‌کنند؛ موضوعی که باعث بروز احساس گیجی، تهوع، سردرد و بی‌قراری می‌شود. آشنایی با دلایل بروز این اختلال، گام اول در مسیر درمان بیماری حرکت است.

در این نوشتار پس از توضیح مختصری درباره ماشین گرفتگی یا همان حالت تهوع و سرگیجه (vertigo) در ماشین، به تشریح راهکارهای پیشگیری از تهوع و سرگیجه در ماشین پرداخته خواهد شد.

ماشین گرفتگی با حالت تهوع و سرگیجه در ماشین چگونه پدید می آید؟

یک کودک را در نظر بگیرید که در صندلی عقب ماشین نشسته است. قد کودک کوتاه است و در صندلی ماشین پایین قرار می گیرد. او نمی تواند از پنجره ماشین بیرون را نگاه کند. یا یک نوجوان را در نظر بگیرید. او در ماشین نشسته و مشغول مطالعه کتاب یا بازی با موبایل خودش است.

سیستم تعادلی موجود در گوش داخلی این فرد حرکت خودرو را احساس می کند. اما چشم او و بدن او تحرکی را حس نمی کنند. نتیجه فرستادن این سیگنال های متناقض به مغز چیست؟ فرد حالت های زیر را تجربه می کند:

• دل به هم خوردگی
• عرق سرد
• خستگی و کاهش انرژی
• کاهش اشتها
• تهوع و گاهی استفراغ

چرا برخی افراد دچار ماشین گرفتگی یا حالت تهوع و سرگیجه در ماشین می شوند؟

آنچه مشخص است این که کودکان بیش از بزرگسالان دچار بیماری حرکت در ماشین می شوند. هنوز به خوبی علت سرگیجه در این امر مشخص نیست که چرا برخی از کودکان دچار این مشکل می شوند اما دیگران در وضعیت مشابه مشکلی پیدا نمی کنند.

طبق اطلاعات موجود چنین به نظر می رسد که نوزادان و نونهالان در سال های نخست زندگی دچار چنین مشکلی نمی شوند. کودکان بین سنین 2 تا 12 سالگی بیش از سایرین مستعد ابتلا به ماشین گرفتگی یا حالت تهوع و سرگیجه در ماشین هستند.

باید در نظر گرفت که برخی از افراد به دلیل اختلال گوش داخلی هم ممکن است دچار حالات مشابه بشوند. به طور معمول، این افراد علاوه بر بیماری حرکت، سایر نشانه های مربوط به اختلال گوش داخلی را هم بیان می کنند.^{car sickness}

به نقل از انجمن پزشکی کودکان آمریکا (American Academy of Pediatrics):

بیماری حرکت در کودکان ۲–۱۲ سال در ۵۰–۷۰٪ موارد سفرهای طولانی رخ می‌دهد؛ پیشگیری با آنتی‌هیستامین‌ها (مانند دیمن‌هیدرینات ۱ ساعت قبل) موفقیت ۷۵–۹۰٪ دارد، اما عوارض خواب‌آلودگی باید در نظر گرفته شود.

چند راهکار برای پیشگیری از ماشین گرفتگی یا حالت تهوع و سرگیجه در ماشین

خوشبختانه راه های متعددی برای پیشگیری یا کاهش شدت نشانه ها و علائم ماشین گرفتگی یا تهوع و سرگیجه در ماشین وجود دارد. در ادامه این نوشتار به برخی از موثرترین روش های پیشگیری از بیماری حرکت در ماشین پرداخته شده است.

بالا گرفتن سر و تماشای بیرون از ماشین

باید فرد مبتلا به این مشکل یا کودک مستعد حالت تهوع و سرگیجه در ماشین را تشویق کنیم که وقتی خودرو در حال حرکت است به محیط بیرون نگاه بیندازد. باید از او بخواهیم از تمرکز روی کتاب، صفحه موبایل یا فیلم و مانیتور سایر وسایل الکترونیکی خودداری نماید.

بهترین حالت این است که فرد مبتلا به بیماری حرکت در ماشین بتواند از شیشه جلوی خودرو به بیرون نگاه کند. اگر فرد بزرگسال باشد، بهتر است در صندلی جلو و کنار راننده بنشیند. اگر فرد کودک است، بهتر است در عقب و بر روی صندلی میانی بنشیند. در این حالت او می تواند از صندلی جلو جاده را ببیند و سیگنال های حرکت را به خوبی از راه چشم به مغز منتقل نماید.

اگر بتوانید کودک را با یک بازی مشغول کنید که لازمه آن نگاه کردن به بیرون از خودرو است، احتمال بروز حالت تهوع و سرگیجه در ماشین کم خواهد شد. به عنوان نمونه، شمردن درخت ها یا ماشین های سفید می تواند جالب باشد. از پیشنهاد دادن هر سرگرمی به کودک که باعث می شود به بیرون نگاه نکند، به شدت باید پرهیز شود.

به نقل از ژورنال Journal of Travel Medicine:

نگاه به افق و هوای تازه در پیشگیری از ماشین‌گرفتگی تا ۷۰–۸۵٪ مؤثر است؛ اجتناب از تمرکز روی صفحه موبایل یا کتاب خطر تهوع را تا ۶۰٪ کاهش می‌دهد.

سفر زمینی در طول ساعت خوابیدن فرد

اگر هدف از سفر زمینی فقط رسیدن به مقصد است و قرار نیست در طول راه از زیبایی های مسیر لذت ببرید، ساعت خواب فرد را برای سفر برگزینید. سفر زمینی در انتهای شب یا صبح خیلی زود، زمانی که کودک مبتلا به ماشین گرفتگی خواب است، می تواند باعث کاهش یا پیشگیری از حالت تهوع و سرگیجه شود.

در انتخاب غذاهای پیش از سفر دقت لازم را به خرج دهید

بهتر است افراد و کودکان مبتلا به بیماری حرکت یا تهوع و سرگیجه در ماشین پیش از سفر یا در طول سفر جاده ای غذای حجیم و زیاد نخورند. به هر حال در سفرهای زمینی طولانی کودک گرسنه می شود و درخواست غذا می کند. پیشنهاد خوردنی های سبک و خشک مانند کمی بیسکویت کم شیرینی می تواند مفید باشد. پیشنهاد می شود به این افراد در طول سفر، نوشیدنی کوچک و کم حجم داده شود.

غذاهای پیش از سفر یا در حین سفر باید سبک باشد و به آسانی هضم شود. از دادن مواد غذایی چرب یا نوشیدنی شیرین مانند نوشابه به کودک باید خودداری شود. پیتزا، شکلات و شیر کاکائو مواد غذایی هستند که برای پیشگیری از ماشین گرفتگی بهتر است پیش از سفر یا در طول سفر خورده نشوند.

به نقل از کلینیک مایو (Mayo Clinic):

مصرف غذاهای سبک و کم‌چرب پیش از سفر خطر تهوع و سرگیجه را تا ۵۰–۷۰٪ کاهش می‌دهد؛ در موارد شدید، داروهای آنتی‌هیستامین بدون خواب‌آلودگی اثربخشی کمتری (کمتر از ۵۰٪) دارند.

پنجره را بگشایید

اگر با وجود همه این راهکارها باز هم فرد دچار حالت تهوع یا سرگیجه در ماشین شود، بهتر است شیشه ماشین را پایین کشید. هوای تازه تا حدود زیادی حال فرد را بهبود می بخشد. برای این منظور لازم نیست که پنجره ماشین به طور کامل گشوده شود. حتی باز کردن لای پنجره ماشین یا گشودن اندکی از سانروف (سقف متحرک) ماشین می تواند به بهتر شدن وضعیت کودک کمک نماید.

در ماشین نباید از هیچ گونه خوشبو کننده هوا یا عطر یا سایر مواد معطر استفاده کرد. استشمام بو هم می تواند باعث وخامت بیشتر حال این بیماران شود.

پرت کردن حواس کودکان

اگر کودکی آغاز حالت تهوع و سرگیجه را در ماشین اعلام کند، باید حواس او را از نشانه ها منحرف سازیم. صحبت کردن با کودک، پخش موسیقی مورد نظر او و آواز خواندن کودک از روش هایی محسوب می شود که از تمرکز وی روی نشانه ها و علائم ماشین گرفتگی جلوگیری می نماید.

استفاده از داروهای مناسب برای پیشگیری از بیماری حرکت ماشین پیش از آغاز سفر

اگر می دانید که کودک همراه شما به ماشین گرفتگی مبتلاست و در حال برنامه ریزی یک سفر زمینی هستید، حتما با پزشک متخصص گوش و حلق و بینی یا متخصص بیماری ها کودکان مشورت بفرمایید. گاهی تجویز برخی از داروهای آنتی هیستامین و مصرف آنها پیش از سفر، از بروز علائم و نشانه های این بیماری به طور کامل پیشگیری می کند.

دیمن هیدرینات و دیفن هیدرامین دو داروی آنتی هستامین هستند که بهتر است در مورد مقدار تجویز آنها با پزشک معالج مشورت شود. هر دو داروی نامبرده، زمانی بیشترین تاثیر را در پیشگیری از ماشین گرفتگی نشان می دهند که حدود یک ساعت پیش از آغاز سفر مصرف شوند.

پیش از مصرف این داروها بهتر است بروشور همراه دارو با دقت مطالعه شود. به عنوان نمونه، این داروها ممکن است باعث خواب آلودگی برخی افراد شوند. اگر فرد قرار است در طول سفر رانندگی نماید یا کار دقیقی انجام دهد شاید بهتر باشد، از داروهایی که با حالت خواب آلودگی همراه هستند، استفاده نکند. متاسفانه چنین به نظر می رسد که آنتی هیستامین های فاقد خواب آلودگی تاثیر چندانی روی مهار و پیشگیری از ماشین گرفتگی ندارند.

با وجود همه این ملاحظات باز هم ممکن است فرد دچار حالت تهوع و سرگیجه در ماشین شود.^{7 Tips to Prevent Children’s Car Sickness}

توضیحات تکمیلی:

1. مشورت با پزشک؛ دوزهای ذکرشده صرفاً پیشنهادی هستند و باید با توجه به شرایط فرد (سن، وزن، وضعیت سلامتی) توسط پزشک تأیید شوند.
2. گروه‌های خاص؛ در کودکان، زنان باردار، یا افراد مسن، انتخاب دارو و دوز باید با دقت بیشتری انجام شود.
3. داروهای بدون خواب‌آلودگی؛ آنتی‌هیستامین‌های غیرخواب‌آور (مانند لوراتادین یا ستیریزین) معمولاً در پیشگیری از ماشین‌گرفتگی مؤثر نیستند.

آنطور که انجمن پزشکی کودکان آمریکا می گوید:

پیشگیری از بیماری حرکت با استفاده از آنتی‌هیستامین‌ها، مانند دیمن‌هیدرینات، زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که پیش از شروع سفر مصرف شوند. با این حال، توجه به عوارض جانبی و مشاوره با پزشک برای دوز مناسب، به‌ویژه در کودکان، ضروری است.

در صورت بروز حالت تهوع یا سرگیجه در ماشین چه کنیم؟

در نخستین مکان مناسب خودرو را متوقف کنید. اجازه دهید کودک یا فرد دچار حالت تهوع از ماشین پیاده شود و کمی قدم بزند. اگر امکان چنین کاری وجود ندارد، شرایطی را فراهم نمایید که بتواند به پشت دراز بکشد و چشمان خود را برای مدتی در حدود چند دقیقه ببندد. قرار دادن یک پارچه خنک یا سرد روی پیشانی فرد هم ممکن است مفید باشد.

به هر ترتیب، بهتر است برای پیشگیری و درمان بهتر حالت تهوع و سرگیجه در ماشین با پزشک معالج مشورت نمایید. پیشنهاد می‌شود، برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص، حتما با یک متخصص گوش، حلق و بینی مجرب و باتجربه، مانند دکتر کوهی مشورت کنید.

1. کلینیک بساوا به آدرس تهران، خیابان ملاصدرا، خیابان شیخ بهایی، خیابان صائب تبریزی غربی، پلاک ۳۴ در خدمت بیماران محترم هستیم.
2. تلفن: 02191346260
3. پیگیری و یا تغییر نوبت ویزیت از قبل گرفته شده، روزهای روزهای پنج شنبه ۱۲ تا ۱۴ با شماره ۰۹۳۹۸۷۷۲۴۸۰ تماس یا در واتساپ پیام بگذارید
4. اینستاگرام: @drkouhi
5. سوالات پزشکی و درمانی، تغییر یا کنسلی نوبت عمل از طریق واتساپ با شماره ۰۹۹۳۸۰۸۹۰۲۸

اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان از علائم ماشین‌گرفتگی، تهوع و سرگیجه در ماشین رنج می‌برید و به دنبال درمان بیماری حرکت هستید، دکتر علی کوهی، فوق‌تخصص جراحی گوش، حلق و بینی و دانش‌آموخته دانشگاه استنفورد آمریکا آماده ارائه خدمات تخصصی به بیماران محترم توانبخشی تعادل و سرگیجه می‌باشد. جهت دریافت وقت مشاوره و درمان، می‌توانید با کلینیک ایشان در تهران تماس حاصل فرمایید.

در نهایت، درمان سریع حالت تهوع در ماشین با راهکارهای ساده و پیشگیرانه مانند نگاه به بیرون و هوای تازه امکان‌پذیر است. درمان ماشین گرفتگی با رعایت نکات تغذیه‌ای و دارویی قبل از سفر بسیار موثر خواهد بود؛ درمان ماشین گرفتگی بزرگسالان نیز با انتخاب صندلی مناسب و داروهای مناسب می‌تواند کاملاً کنترل شود. اگر علائم شدید یا مکرر دارید، حتماً با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید تا بهترین روش برای شما تعیین گردد.