علت و درمان وزوز گوش

وزوز گوش

وزوز گوش یا تیتینوس به حالتی گفته می‌شود که در آن فرد صدای زنگ، سوت و باد یا سایر انواع صداها را در یک یا دو گوش خود تجربه نماید، در حالی که هیچ منبع مشخصی به واقع این صدا را تولید نمی‌کند. سایر کسانی که در اطراف این فرد هستند، چنین صدایی نمی‌شنوند. 

اکنون که متوجه شدید وزوز گوش چیست حتما می‌خواهید بدانید چقدر این علامت در بین مردم شایع است. وزوز گوش در میان حدود 15 تا 20 درصد مردم رخ می‌دهد. این نشانه در افراد سالمند بیشتر دیده می‌شود.

برای خواندن مقاله «وزوز گوش در کودکان» کلیک کنید

وزوز گوش چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

وزوز گوش یا tinnitus صدایی است مانند زنگ یا همهمه که فرد بیمار می‌شنود و در بیشتر موارد، دیگران نمی‌شنوند. به طور معمول شرایط خاص، یا یک بیماری باعث بروز این علامت می‌شود.

وزوز گوش با شنیدن چه صداهایی در گوش همراه است؟

همیشه وزوز گوش به شکل زنگ نیست. ممکن است به صورت اصوات مختلف توسط بیماران گوناگون درک شود. برخی از انواع صداهایی که بیماران گزارش کرده‌اند، به شرح زیر است:

  • صدای ویز ویز مانند صدای حشرات
  • صدای غرش مانند غرش حیوانات در دور دست
  • صدای تِک تِک مانند صدای حرکت عقربه‌های ساعت دیواری قدیمی
  • صدای هیس گفتن یا شبیه آن
  • صدای همهمه

همان طور که اشاره شد در بیشتر موارد، وزوز گوش عینی نیست؛ به عبارت دیگر، صدای مربوط به وزوز گوش را فقط بیمار می‌شنود و دیگران آن را نمی‌شنوند. صدای وزوز گوش ممکن است هر فرکانسی داشته باشد. برخی از بیماران از صدای بم و برخی دیگر، از صدای زیر شکایت دارند.

گاهی اوقات، شدت صدای وزوز گوش بسیار بلند است. در چنین مواردی، وزوز گوش امکان تمرکز را از فرد سلب می‌کند یا اجازه نمی‌دهد صداهای محیط بیرون را به خوبی بشنود و به وضوح درک نماید.

مدت وزوز گوش

یکی از مسائل دیگر زمان و مدت شنیدن وزوز گوش است. می‌تواند به دو نوع رخ دهد:

  • وزوز گوش دائمی و بدون قطع
  • وزوز گوش متناوب که گاهی وجود دارد و گاهی شنیده نمی‌شود

در موارد نادر، ممکن است وزوز گوش صدایی منظم داشته باشد. به عنوان نمونه، به صورت یک صدای ریتمیک شنیده شود. در بیشتر موارد، این ریتم همزمان با صدای تپش قلب است. به این نوع وزوز گوش اصطلاح وزوز نبض دار (pulsatile tinnitus)اطلاق می‌شود. در موارد وزوز نبض دار به طور معمول، پزشک هم با دقت زیاد می‌تواند صدای وزوز گوش را بشنود. به عبارت دیگر، وزوز نبض دار تنها مورد از وزوز گوش عینی تلقی می‌شود.

علت وزوز گوش

برخی از بیماری‌ها یا شرایط ممکن است باعث ایجاد وزوز گوش شوند یا آن را بدتر نمایند. در بیشتر موارد، یافتن علت وزوز گوش عملی نیست. با وجود این، شایع‌ترین علل آن را در زیر ملاحظه می‌کنید.

کاهش شنوایی

سلول‌های ظریف و حساسی در گوش داخلی (حلزون گوش) وجود دارند. وقتی امواج صوتی به گوش می‌رسند، طی یک سلسله عملیات در سیستم شنوایی، این سلول‌های مویی تکان می‌خورند. حرکت کردن این سلول‌های حساس باعث ایجاد یک سیگنال الکتریکی می‌شود. این سیگنال عصبی از راه عصب شنوایی از گوش داخلی به ناحیه مربوط به حس شنوایی در مغز انتقال پیدا می‌کند. بدین ترتیب، فرد صدا را احساس و تعبیر می‌کند.

اگر سلول‌های مویی موجود در گوش داخلی بشکنند یا تا شوند، بدون تحریک از بیرون، ممکن است سیگنال الکتریکی تولید کنند. آن وقت فرد دچار وزوز گوش می‌شود.

بالا رفتن سن و قرار داشتن درازمدت در معرض صدای بسیار بلند می‌تواند چنین آسیبی به سلول‌های مویی موجود در گوش داخلی وارد نماید.

بنابراین کاهش شنوایی یکی از علل وزوز گوش ممکن است باشد.

عفونت گوش یا بسته شدن کانال گوش

هر عاملی که مانند عفونت گوش و ترشحات ناشی از آن بتواند کانال گوش را مسدود نماید، می‌تواند علت ایجاد وزوز گوش باشد. عفونت کرونا هم به همین دلیل یکی از عوامل ایجاد وزوز گوش تلقی می‌شود. گاهی ممکن است جرم گوش، کثیفی یا جسم خارجی باعث انسداد کانال گوش شود. بسته شدن کانال گوش، باعث تغییر فشار داخل گوش می‌شود. این تغییر فشار به ایجاد صدا یا همان تیتینوس منجر می‌گردد.

  بیماری خود ایمنی گوش چیست و درمان آن

ضربه و آسیب به سر و گردن

وارد آمدن ضربه به نواحی گوناگون سر و گردن ممکن است گوش داخلی را تحت تاثیر خود قرار دهد. عصب شنوایی هم در ارتباط نزدیک با گوش داخلی است. همه این موارد، کارکرد طبیعی مغز در رابطه با شنیدن را تحت الشعاع خود قرار می‌دهد. به طور معمول، چنین ضرباتی باعث ایجاد وزوز گوش یک طرفه می‌شوند. در این موارد، ممکن است وزوز گوش و سردرد با هم توام باشند.

برخی داروها

تعدادی از داروها وجود دارند که می‌توانند باعث ایجاد وزوز گوش یا وخیم‌تر شدن تیتینوس قبلی شوند. به طور معمول، هر چه دوز این داروها بیشتر باشد، وخامت وزوز گوش پدید آمده بدتر است. در اغلب چنین مواردی، با قطع دارو، صداهای ناخواسته نیز برطرف می‌شوند.

داروهای زیر شایع‌ترین داروهایی هستند که وزوز گوش از عوارض جانبی آنها محسوب می‌شود:

  • داروهای ضدالتهاب غیرکورتیکوستروئیدی (غیرکورتونی) که در زبان انگلیسی با مخفف NSAIDS مشهور هستند مانند ایبوپروفن
  • برخی از آنتی بیوتیک‌ها
  • بعضی از داروهای درمان سرطان
  • برخی داروهای مدر (افزایش دهنده دفع ادرار)
  • داروهای ضدمالاریا
  • داروهای ضداضطراب و ضدافسردگی مانند آلپرازولام
برای خواندن مقاله «جراحی اندوسکپی گوش» کلیک کنید

وزوز گوش نشانه چیست؟

بجز علل شایع بالا که می‌توانند باعث ایجاد وزوز گوش شوند، گاهی تیتینوس نشانه وجود یکی از بیماری‌ها یا شرایط زیر است که شیوع کمتری دارند.

بیماری منییر

وزوز گوش و سرگیجه شاید نخستین نشانه‌های این بیماری گوش داخلی باشند. فشار غیرطبیعی مایع موجود در گوش داخلی عامل ایجاد بیماری منییر (menieres disease)که سرگیجه نشانه بارز آن به شمار می‌رود.

بدی کارکرد کانال اُستاش

شیپور استاش(eustachian-tube) یک کانال است که گوش میانی را به حلق متصل می‌کند. اگر این کانال بسته شود، در گوش فرد حالتی شبیه گرفتگی گوش رخ می‌دهد. در این حالت هم امکان ایجاد تیتینوس وجود دارد.

تغییرات در استخوانچه‌های گوش

سخت شدن استخوان‌های ظریف موجود در گوش میانی هم می‌تواند باعث تغییراتی در حس شنوایی شود. این حالت که اتواسکلروز (otosclerosis)نامیده می‌شود می‌تواند علاوه بر کاهش شنوایی با وزوز گوش همراه باشد.

سایر بیماری‌ها و شرایط

گرفتگی عضلات گوش داخلی، ناهنجاری‌های مفصل فکی گیجگاهی، آکوستیک نورینوما و سایر تومورهای سر و گردن، ناهنجاری‌های عروق خونی، دیابت، مشکلات تیروئید، میگرن، کم خونی و برخی از بیماری‌های خودایمنی (حمله اشتباهی سیستم ایمنی بدن به سلول‌های سالم بدن) مانند آرتروز روماتیسمی یا آرتریت روماتوئید و لوپوس از جمله بیماری‌هایی هستند که وزوز گوش ممکن است نشانه آنها باشد.

پرسشی مطرح می‌شود که کمبود چه ویتامینی باعث وزوز گوش می‌شود. پژوهش‌های پزشکی معتبر تا امروز نشان نداده‌اند که کمبود ویتامین خاصی باعث ایجاد تیتینوس شود اما برخی اطلاعات تازه حاکی از این است که شاید کمبود ویتامین د باعث ایجاد وزوز گوش شود. با وجود این، اطلاعات معتبر پزشکی نشان می‌دهد تجویز ویتامین ب 12 در کنار سایر درمان‌های این بیماری می‌تواند بهبود بیماران را تسریع نماید.

عوامل خطرزای وزوز گوش

برخی از عوامل وجود دارند که احتمال بروز یک نشانه یا بیماری را افزایش می‌دهند. به آنها، عوامل خطرزا گفته می‌شود. هر کسی ممکن است به وزوز گوش دچار شود، اما عوامل خطرزای زیر احتمال بروز این بیماری را بیشتر می‌کند:

قرار گرفتن در معرض صدا بلند

ماشین آلات سنگین، اره بنزینی و سلاح‌های گرم شایع‌ترین وسایلی هستند که باعث افت شنوایی کارکنان مربوطه می‌شوند. در رتبه پایین‌تر دستگاه‌های پخش صدای قابل حمل قرار دارند. استفاده از این دستگاه‌های صوتی با صدای بلند و برای درازمدت به شنوایی آسیب‌های جدی وارد می‌کند. کسانی که در محیط‌های پر سر و صدا کار می‌کنند مانند کارگران ساختمانی، کارگران کارخانه‌ها، موسیقی دانان و سربازها بیشتر از سایرین در معرض افت شنوایی ناشی از صداهای بلند قرار دارند. به همین دلیل، این افراد بیش از سایرین ممکن است دچار وزوز گوش شوند.

  درد گوش

بالا رفتن سن

با افزایش سن برخی از رشته‌های عصبی شنوایی از کار می‌افتند. افت شنوایی و شاید تیتینوس به دنبال افزایش سن بیشتر رخ می‌دهد.

جنس

مردها بیش از جنس مونث در معرض وزوز گوش قرار دارند.

استفاده از دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی

مصرف سیگار و قلیان و نوشیدن مشروبات الکلی شانس ایجاد وزوز گوش را افزایش می‌دهد.

برخی از بیماری‌ها

چاقی، بیماری‌های قلبی – عروقی، فشار خون بالا، سابقه ابتلا به التهاب مفاصل یا آرتریت و تاریخچه ضربه به سر، همه از مواردی هستند که با احتمال بیشتر تیتینوس همراه هستند.

عوارض وزوز گوش

وزوز گوش هر بیماری را به صورت خاص خودش تحت تاثیر قرار می‌دهد. در برخی از بیماران، با افت شدید کیفیت زندگی آنها همراه است. کسانی که به وزوز گوش مبتلا هستند ممکن است با عوارض زیر هم علاوه بر تیتینوس دست و پنجه نرم کنند:

  • خستگی
  • استرس
  • مشکلات خواب
  • اختلال در تمرکز
  • مشکلات حافظه و به خاطر سپردن
  • افسردگی
  • اضطراب و پرخاشگری یا زودرنجی
  • سردرد
  • مشکلات با اعضای خانواده و همکاران

رسیدگی و درمان عوارض بالا شاید تاثیری در رفع وزوز گوش نداشته باشد اما به طور چشمگیری کیفیت زندگی این بیماران را بهبود می‌بخشد.

عوارض وزوز گوش

در صورت بروز وزوز گوش چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟

همان طور که گفته شد برخی از افراد مشکل چندانی با وزوز گوش ندارند. اما در برخی افراد این نشانه ناخوشایند، زندگی آنها را مختل می‌کند. بنابراین نخستین علت مراجعه برخی از مبتلایان به وزوز گوش به پزشک همین اختلال ایجاد شده در زندگی روزمره است.

اگر تیتینوس به دنبال یک عفونت دستگاه تنفسی مانند بیماری کرونا یا سرماخوردگی پیش آمده است و با گذشت مدتی بهبود نیافته بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

اگر وزوز گوش با سرگیجه، منگی یا افت شنوایی همراه است، به احتمال قوی، مراجعه به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی لازم و ضروری است.

اگر در نتیجه تحمل تیتینوس دچار افسردگی یا اضطراب شده‌اید باید در اسرع وقت با مراجعه به پزشک به فکر درمان باشید.

برای خواندن مقاله «تومورهای قاعده جمجمه» کلیک کنید

تشخیص وزوز گوش

شاید مشخص باشد که پایه تشخیص وزوز گوش گفته‌های خود بیمار است. نقش پزشک در این میان چیست؟ پزشک می‌تواند دلایل اولیه‌ای که باعث ایجاد وزوز گوش می‌شوند، را با معاینه و سایر روش‌ها بررسی کند. اگر بیماری یا شرایط دیگری عامل ایجاد این مشکل باشد، می‌توان با درمان آن، وزوز گوش را هم درمان کرد. همان طور که در بالا هم اشاره شد، یافتن عامل ایجاد وزوز گوش همیشه ممکن نیست.

برای پی بردن به عامل ایجاد کننده تیتینوس پزشک از بیمار سوالاتی می‌پرسد. بدون تردید، معاینه کامل گوش، سر و گردن یکی از مهم‌ترین راه‌های تشخیص علت این بیماری است.

همچنین پزشک ممکن است برای رسیدن به تشخیص درست، تست‌هایی را درخواست نماید. این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • شنوایی سنجی: بهتر است این کار در یک اتاق ساکت انجام شود. هدفونی روی سر بیمار گذاشته می شود. صداهایی با فرکانس و شدت مشخص برای یک گوش پخش می‌شود. فرد باید شنیدن این صداها را اعلام نماید. از روی نتیجه این تست و مقایسه با با قدرت شنیداری طبیعی برای سن بیمار، وضعیت شنوایی فرد محرز می گردد. اگر فرد مشکلات شنوایی داشته باشد، باید به دنبال یافتن علت و درمان آن بود. در بسیاری از موارد، با رفع مشکل شنوایی، وزوز گوش بهبود می یابد.
  • تصویربرداری پزشکی: اگر پزشک به بیماری‌های خاصی به عنوان منشا ایجاد تیتینوس شک کند، ممکن است ام آر آی یا سی تی اسکن درخواست نماید. با این تصاویر، امکان تشخیص برخی از بیماری های مسبب این مشکل وجود دارد.
  • آزمایش خون: امکان دارد پزشک برای بررسی احتمال وجود بیماری ها و شرایطی مانند کم خونی، مشکلات تیروئید، بیماری های قلبی یا کمبود برخی ویتامین ها، آزمایش خون درخواست نماید.

بهتر است بیمار در تشریح صدایی که به عنوان وزوز گوش می شنود، دقت بیشتری به خرج دهد. گاهی توضیح درست این صداها به پزشک در تشخیص سرچشمه ایجاد وزوز گوش کمک می کند. به عنوان نمونه، اگر صدای وزوز گوش شبیه تیک تاک باشد، بیشتر باید به عضلات و گرفتگی و انقباض آنها فکر کرد. اگر صدا با ورزش یا از جا برخاستن بیشتر و کمتر می شود شاید با فشار خون بالا ارتباط داشته باشد. شنیدن صدای زنگ مانند و فرکانس زیر بسیار شایع است. این تیتینوس بیشتر به دنبال افت شنوایی یا عوارض جانبی داروهایی مانند آلپرازولام رخ می دهد.

  نقش و تاثیر گفتار درمانی در کم شنوایی
تشخیص وزوز گوش

درمان وزوز گوش

طبیعی است که برای درمان وزوز گوش، درمان عامل ایجاد کننده آن از الوویت نخست برخوردار است. پزشک با رفع عامل ایجاد کننده وزوز  گوش می تواند باعث کاهش یا درمان کامل این بیماری شود. برخی از درمان هایی به این منظور به کار رگفته می شود به شرح زیر است:

رفع جرم گوش با ساکشن گوش

اگر کانال گوش با جرم به طور نسبی یا کامل بسته شده باشد، می توان با رفع آن، امید داشت که وزوز گوش کاهش یابد. اگرچه ساکشن گوش بهترین گزینه است اما گاهی قطره و شستشو هم برای این منظور و در نهایت، درمان وزوز گوش توصیه می شود.

درمان مشکلات و ناهنجاری‌های عروقی

گاهی برخی ناهنجاری های عروقی زمینه ساز وزوز گوش هستند. داروها، جراحی و سایر درمان ها از گزینه هایی به شمار می روند که برای رفع ناهنجاری های عروقی کاربرد دارند.

 

انواع سمعک

همان طور که گفتیم در برخی موارد، تیتینوس حاصل افت شنوایی است. به طور معمول، کاهش قدرت شنوایی با افزایش سن یا قرار گرفتن درازمدت در معرض صدای بسیار بلند حادث می شود. استفاده از سمعک مناسب گاهی علاوه بر بهبود شنوایی باعث رفع سایر علائم همراه، مانند وزوز گوش می شود.

تغییر داروی مصرفی

همان طور که ملاحظه فرمودید گاهی وزوز گوش عارضه ناشی از مصرف یک دارو است. اگر به دنبال مصرف یک دارو دچار تیتینوس شدید، بهتر است با پزشک تجویز کننده دارو مشورت نمایید. ممکن است او لازم بداند که داروی مصرفی قطع و داروی دیگری بدون عوارض شنوایی جایگزین آن شود.

سرکوب صدا

متاسفانه در بیشتر مواقع امکان آن وجود ندارد که بیماری یا عامل ایجاد کننده وزوز گوش شناسایی و درمان شود. در این موارد، امکان معالجه کامل وزوز گوش وجود ندارد. با وجود این، گزینه های درمانی دیگری در دسترس است که می تواند تیتینوس را قابل تحمل نماید. در واقع، این درمان ها کاری می کنند که تمرکز فرد از صدای وزوز گوش برداشته شود.

دستگاه هایی که صداهای طبیعی مانند صدای بارش باران، یا صدای امواج اقیانوس ایجاد می کنند، در سرکوب صدای وزوز گوش موثر هستند. کسانی که وزوز گوش در خواب آنها اختلال ایجاد می کند، لازم است تا هنگام خواب، از راه اسپیکرهای بالشی به این صداها گوش دهند.

وجود دستگاه هایی مانند بخور آب، پنکه یا کولر و تهویه هوا در اتاق خواب هم با صدای خود می توانند همین تاثیر را داشته باشند. شب هنگام، با افزایش سکوت، تیتینوس بیشتر آزاردهنده می شود و چنین صداهای محیطی می توانند به افزایش تحمل فرد در برابر این بیماری کمک کنند.

همچنین دستگاه هایی وجود دارد که بسیار شبیه سمعک هستند و روی لاله گوش قرار می گیرند. این دستگاه با ایجاد صدای با شدت کم اما مداوم، وزوز گوش را برای فرد قابل تحمل می سازند.

اما گاهی درباره درمان وزوز گوش با لیزر سوال پرسیده می شود. استفاده از لیزر کم توان هم یکی از راه هایی است که برای درمان تیتینوس مورد پژوهش قرار گرفته است. تا امروز شواهد علمی معتبری در دست نیست که نشان دهد درمان وزوز گوش با لیزر موثر است. به نظر می رسد تا انجام پژوهش های مطمئن پزشکی روی نتایج لیزر در درمان این بیماری، بهتر است از درمان های دارای کارآیی بیشتر استفاده کرد.

دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش بیماران مبتلا به وزوز گوش در کلینیک خود واقع در تهران هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر تماس بگیرید.

منابع:

اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *