ساختار حلزون گوش انسان

عفونت گوش میانی در کودکان

یکی از شایع ترین عفونت های دوران کودکی، عفونت گوش میانی است. دلایل زیادی وجود دارد که باعث افزایش شیوع این عفونت در این رده سنی خاص می شود. مهم ترین علت بروز بیشتر عفونت گوش میانی در کودکان، آناتومی ظریف گوش میانی و شیپور استاش است.

شیپور استاش مجرای ارتباط دهنده گوش میانی به حلق و حفره بینی قلمداد می شود. در کودکان به دلایل بسیار متنوع این کانال تفاوت های چشمگیری با آناتومی آن در بزرگسالان دارد. به عنوان مثال، طول شیپور استاش در کودکان کوتاه تر از طول این کانال در بزرگسالان است.

یکی دیگر از تفاوت های شیپور استاش در کودکان و بزرگسالان به شیب این کانال مربوط می شود. در حالی که این کانال در بزرگسالان شیب بیشتری دارد و می تواند بیشتر از جاذبه زمین برای خروج ترشحات موجود در گوش میانی استفاده نماید، شیب این کانال در کودکان کم است. به عبارت دیگر، این کانال در کودکان حالتی تقریبا افقی دارد. همین امر باعث می شود در نونهالان امکان استفاده از جاذبه زمین برای خارج شدن ترشحات گوش میانی به حداقل ممکن کاهش یابد. همچنین این قضیه باعث می شود، احتمال حرکت عوامل التهاب و عفونت از حلق و بینی به سمت گوش میانی افزایش یابد و در نتیجه، کودکان را بیش از بزرگسالان در معرض عفونت گوش میانی قرار می دهد.

در این جا به بررسی اتفاق شایعی که در کودکان رخ می دهد، پرداخته شده است. باکتری یا ویروس عامل سرماخوردگی و عفونت حلق در مناطق حلق و بینی باعث استقرار عفونت می شوند. با تاخیری چند روزه، عفونت به سمت گوش میانی حرکت می کند. بدین ترتیب گوش میانی هم به التهاب و عفونت مبتلا می شود.

بنابراین عوامل زیر شایع ترین عللی به شمار می روند که باعث بروز عفونت گوش میانی در کودکان می شوند:

  • سرماخوردگی ها که به طور عمده به دلیل انواع ویروس ها رخ می دهند
  • آنفلوانزا
  • سینوزیت
  • التهاب و عفونت بینی به هر دلیل
  • التهاب و عفونت حلق به هر دلیل
برای خواندن مقاله «بهترین واکسن کرونا برای نجات یافتگان از سرطان گوش» کلیک کنید

علائم عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی در کودکان

علت ایجاد این بیماری و سیر آن باعث تفاوت هایی در ایجاد علائم عفونت گوش میانی در کودکان می شود. شایع ترین علائم عفونت گوش میانی عبارتند از:

  • گوش درد
  • تب
  • کاهش شنوایی یا همان گرفتگی گوش

به طور معمول تظاهر عفونت گوش میانی در کودکان به صورت زیر است:

وقتی حدود 5 تا 6 روز از عفونت حلق، سرماخوردگی یا سینوزیت کودک گذشت و با درمان لازم حال کودک، رو به بهبودی گذاشته بود، عفونت گوش میانی خودنمایی می کند. بروز تب مجدد، درد در ناحیه گوش و کاهش قدرت شنوایی در این زمان به احتمال زیاد به خاطر  بروز عفونت گوش میانی در کودک است.

اگر این بیماری به موقع تشخیص داده نشود یا درمان آن زود آغاز نشود، ترشحات چرکی در پرده گوش تجمع پیدا می کنند. این در حالی است که به طور معمول شیپور استاش مسدود است و امکان تخلیه ترشحات از گوش میانی به حلق وجود ندارد.

در این صورت با تجمع بیشتر ترشحات چرکی در گوش میانی فشار روی پرده گوش زیاد می شود. ازدیاد فشار روی پرده گوش ممکن است به ایجاد سوراخ کوچکی روی پرده گوش منجر شود. به این سوراخ پارگی پرده گوش گفته می شود. ترشحات چرکی از محل این سوراخ کوچک روی پرده گوش خارج می شود.

زمان سوراخ شدن پرده گوش کودک، درست همان زمانی است که والدین خروج ترشحات چرکی از گوش کودک را مشاهده می کنند. ترشحات گوش میانی به طور عمده، حالت چرکی دارند اما ممکن است مقدار کمی خون در این ترشحات دیده شود.

همین طور که تجمع ترشحات چرکی در گوش میانی افزایش می یابد، درد هم در گوش زیاد می شود. با پارگی پرده گوش و خروج ترشحات گوش میانی، فشار ترشحات در گوش میانی کودک کاهش می یابد و باعث کاهش درد می گردد.

عوارض عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی ممکن است به خودی خود، برای کودک خطری نداشته باشد، اما بروز عوارض آن در کودکان ممکن است با کاهش کیفیت زندگی کودک همراه باشد.

یکی از عوارض عفونت گوش میانی در کودکان، به خصوص اگر به صورت مکرر و عود کننده باشد، عوارض پرده گوش است. اگر عفونت گوش میانی در یک کودک به دفعات زیاد، به عنوان نمونه، چندین بار در سال عود کند، این عفونت مکرر می تواند به کاهش قدرت شنوایی منجر شود.

شایان ذکر است که کودکان در سنین اوج یادگیری هستند. کاهش قدرت شنوایی در کودکان روی میزان یادگیری آنها تاثیر بسیار منفی دارد. به همین جهت بهتر است نسبت به علائم عفونت گوش میانی در کودکان حساس باشیم.

عوارض عفونت گوش در کودکان به همین موارد ختم نمی شود. عفونت گوش میانی در کودکان می تواند با گسترش عفونت به مناطق همجوار یا سایر نقاط بدن شود. از جمله عوارضی که به دلیل گسترش عفونت گوش میانی در کودکان رخ می دهد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت استخوان پشت گوش که به آن ماستویید گفته می شود
  • عفونت های مغزی مانند مننژیت
  • عفونت در سایر نقاط بدن

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت بروز علائم عفونت گوش میانی در کودکان بهتر است آنها را برای معاینه و مسجل شدن تشخیص و دریافت درمان مناسب نزد پزشک ببریم. دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش وحلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا، آماده پذیرش بیماران در مطب خود در تهران هستند.

برای خواندن مقاله «جابه جایی مایع گوش» کلیک کنید

درمان عفونت گوش میانی در کودکان

خوشبختانه در صورت مراجعه به موقع به پزشک، درمان این عفونت ها به سادگی قابل انجام است. جالب است بدانید که اگر کودک بیماری زمینه ای نداشته باشد یا به بیماری نقص ایمنی مبتلا نباشد، ممکن است حتی عفونت گوش میانی در کودکان خود به خود محدود شود.

به عبارت دیگر، اگر در کودک مشکل زمینه ای وجود نداشته باشد و سیستم ایمنی بدن بتواند با عفونت مقابله کند، ممکن است با درمان علامتی بیماری محدود شود. در این حالت فقط با تجویز داروهای کاهش دهنده علائم مانند داروهای مسکن و ضددرد و رفع کننده تب، ممکن است به تدریج عفونت هم مهار شود.

در مواردی ممکن است صلاحدید پزشک معالج چنین باشد که آنتی بیوتیک تجویز نماید. در این صورت پزشک در کنار داروهایی برای رفع درد و کنترل تب، داروهایی برای مقابله با باکتری های موجود در گوش میانی هم تجویز نماید.

در چه مواردی برای درمان عفونت گوش میانی در کودکان از عمل جراحی باید استفاده کرد؟

در برخی از کودکان که مشکلات اسکلتی در استخوان های جمجمه و صورت دارند یا در استخوان و بافت کام یا لب دچار شکاف هستند (لب شکری و کام شکری)، عفونت گوش میانی به تعداد و تکرر زیاد رخ می دهد. در این موارد شاید پزشک  جراح گوش و حلق و بینی لازم بداند که با عمل جراحی، زمینه و ناهنجاری ساختاری موجود را برطرف نماید تا از تکرر و عود عفونت گوش میانی در کودکان جلوگیری کند.

به عبارت دیگر، عمل جراحی  گوش و  کاهش عود عفونت گوش میانی در کودکان فقط در آن دسته از نونهالان باید انجام شود که یک مشکل یا زمینه ساختاری باعث ایجاد زمینه مناسب، برای استقرار عفونت در گوش میانی می شود. پزشک جراح با ترمیم نقایص موجود در ساختار یا اصلاح ناهنجاری های ساختاری موجود در این کودکان، عامل زمینه ساز تکرر عفونت گوش میانی در کودک را از بین می برد و بدین ترتیب، باعث پیشگیری از عفونت کوش میانی مکرر در کودک می شود.

منابع:

پادکست موجود در اینستاگرام دکتر علی کوهی

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *