بیماری حرکت

بیماری حرکت

برخی افراد در سفر زمینی، مسافرت هوایی یا هنگام سفر دریایی دچار حالت تهوع، عرق سرد و شاید سرگیجه می شوند. پس بیماری حرکت در خودرو، در هواپیما، یا در کشتی به طور معمول رخ می دهد. زنان و کودکان بیش از سایرین در معرض این ناخوشی قرار دارند.

چرا این بیماری ایجاد می شود؟ راه های مقابله با بیماری حرکت چیست؟ در این نوشتار به مبحث بیماری حرکت پرداخته شده است.

برای خواندن مقاله «اتواسکلروز» کلیک کنید

بیماری حرکت چیست؟

چشم ها، گوش ها و تقریبا همه عضلات و مفاصل بدن در حال ارسال اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی و حس تعادل به ناحیه مربوطه در مغز هستند. اگر اطلاعات ارسالی از این اعضا درباره حرکت با هم مطابقت نداشته باشد، بیماری حرکت ایجاد می شود.

فرد در یک هواپیما، در یک خودرو، یا در یک کشتی یا حتی در یک وسیله سرگرمی در شهر بازی نشسته است. وسیله در حال حرکت است. احساس رطوبت پوست، حالت تهوع و سرگیجه پیدا می کند. برخی افراد ممکن است حتی استفراغ کنند. این حالت بیماری حرکت نامیده می شود.

چه کسانی دچار بیماری حرکت می شوند؟

تخمین زده می شود، از هر سه نفر یکی در مقطعی از عمر خود به بیماری حرکت مبتلا می شود. بیماری حرکت در کودکان دو تا 12 ساله و در زنان بیشتر دیده می شود. نباید فراموش کرد که این ناخوشی می تواند هر فردی در هر سنی را درگیر کند.

عوامل زیر احتمال بروز بیماری حرکت را در برخی افراد افزایش می دهند:

  • سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری حرکت
  • مصرف قرص های هورمونی مانند قرص ضدحاملگی
  • اختلالات گوش داخلی
  • دوره پریود (قاعدگی بانوان و دختران)
  • ابتلا به میگرن
  • بیماری پارکینسون
  • بارداری

علت بیماری حرکت چیست؟

بیماری حرکت

همان گونه که گفته شد مغز از اعضای مختلف بدن، اطلاعات مربوط به حرکت بدن را دریافت می کند. این اعضا عبارتند از:

  • چشم ها
  • گوش ها به ویژه گوش داخلی
  • عضلات
  • مفاصل

وقتی این اعضا اطلاعات ضد و نقیض به مغز ارسال می کنند، مغز نمی تواند تشخیص دهد، فرد در حالت ساکن است یا در حال حرکت. واکنش مغز به این اطلاعات متناقض، احساس های ناخوشایندی مانند حالت تهوع و سرگیجه است که به آن بیماری حرکت گفته می شود.

برای درک بهتر این موضوع یک مثال مطرح می شود. فرض بگیرید فردی در خودرو در حال حرکت نشسته است:

  • چشم ها درختان را می بینند که یکی یکی از جلوی آنها می گذرند بنابراین سیگنال حرکت به مغز مخابره می کند
  • گوش داخلی حرکت را حس می کند و پیام عصبی مربوط به حرکت را به مغز می فرستد
  • عضلات و مفاصل فرد که نشسته است، هیچ حرکتی را حس نمی کنند
  • مغز به خاطر دریافت پیام های متناقض در تفسیر این پیام ها دچار مشکل می شود

بیماری حرکت در هواپیما یا خودرو فقط رخ نمی دهد. بسیاری از فعالیت ها ممکن است وقوع بیماری حرکت را تسهیل و تحریک کنند مانند موارد زیر:

  • وسایل بازی های متحرک در شهر بازی
  • تجربه های مبتنی بر واقعیت مجازی
  • مطالعه کردن در هنگام حرکت
  • تماشای فیلم در سینما
  • بازی های ویدیویی همراه تحرک
برای خواندن مقاله «جراحی اندوسکپی گوش» کلیک کنید

علائم بیماری حرکت

بیماری حرکت

در بخش های پیشین به شایع ترین نشانه های بروز بیماری حرکت اشاره شد. اما علائم و نشانه های این بیماری به همین موارد ختم نمی شود. باید به خاطر داشت که بیماری حرکت می تواند با علائم شگفت انگیز و عجیب خود گاهی بیمار را غافلگیر کند.

فرد مبتلا به بیماری حرکت ممکن است تا لحظه ای پیش به طور کامل سرحال و خوب باشد اما در یک چشم به هم زدن یک یا چند علامت زیر را تجربه کند:

  • عرق سرد
  • منگی و سرگیجه
  • خستگی
  • سردرد
  • زودرنجی یا گاهی رفتار خشن
  • ناتوانی در حفظ تمرکز
  • افزایش ترشح بزاق
  • حالت تهوع و استفراغ
  • رنگ پریدگی پوست
  • تنفس سریع یا فرو بلعیدن هوا هنگام نفس کشیدن

دقت کنیم که برخی از فعالیت هایی که با بروز علائم بیماری حرکت همراه هستند، ممکن است خودشان با آسیب های دیگر و علائم اضافه همراه باشند. به عنوان نمونه، کسی که دچار بیماری حرکت در هواپیما می شود، ممکن است به طور همزمان به دلیل تغییرات فشار دچار باروترومای گوش هم بشود. همزمانی علائم بیماری حرکت در هواپیما و باروترومای گوش ممکن است تشخیص بیماری حرکت را با مشکل رو به رو سازد.

تشخیص بیماری حرکت

کلید تشخیص بیماری حرکت در دستان بیمار است. پزشک از بیمار می پرسد که چه عواملی تاکنون توانسته اند چنین علائم و نشانه هایی را در او به وجود بیاورند. اگر بیمار به درستی موارد گوناگونی را که به دنبال فعالیت های فوق دچار همین علائم شده است، نام ببرد، تشخیص بیماری حرکت مسجل خواهد بود.

پزشک معالج علاوه بر گوش سپردن به شرح حال بیمار، برای اطمینان از این که بیماری دیگری به طور همزمان وجود نداشته باشد، بیمار به ویژه گوش وی به طور دقیق مورد معاینه قرار می دهد. گاهی معاینه چشم و تعیین قدرت بینایی هم می تواند در تشخیص بیماری حرکت مفید واقع شود.

راه های مقابله با بیماری حرکت

برای پیشگیری یا درمان بیماری حرکت گزینه های متعددی وجود دارند. پر کاربردترین راه های مقابله با بیماری حرکت به شرح زیر هستند.

آنتی هیستامین ها

به طور معمول این داروها برای کنترل علائم آلرژی تجویز می شوند. این داروها در پیشگیری و تخفیف نشانه های بیماری حرکت هم موثر هستند.

شایسته ذکر است که آن دسته از داروهای آنتی هیستامین که حالت خواب آلودگی ایجاد می کنند در مقابله با بیماری حرکت مفید واقع می شوند. به عبارت دیگر، برخی از داروهای آنتی هیستامین که حالت خواب آلودگی ایجاد نمی کنند، روی بیماری حرکت تاثیری ندارند.

پچ پوستی

نوارها یا قطعات آغشته به دارو که به پوست چسبانده می شوند و به تدریج دارو آزاد می سازند، پَچ دارویی نامیده می شوند. پچ پوستی و گاهی داروی خوراکی اسکوپولامین برای پیشگیری از حالت تهوع و استفراغ ناشی از بیماری حرکت کاربرد دارد.

توصیه می شود پچ این دارو حدود چهار ساعت پیش از آغاز سفر در ناحیه پشت گوش چسبانده شود. به طور معمول، بیشتر این پچ ها برای مدت سه روز کارآیی دارند. در صورت نیاز پس از این مدت باید نسبت به تعویض آن اقدام کرد. در حال حاضر این دارو فقط برای بزرگسالان قابل استفاده است.

برای خواندن مقاله «تومورهای قاعده جمجمه» کلیک کنید

عوارض بیماری حرکت

بیماری حرکت

خوشبختانه بیماری حرکت باعث ایجاد مشکلات و عوارض عمده ای نمی شود. به ندرت، ممکن است افرادی به نوع مقاوم بیماری حرکت مبتلا باشند. در مورد این افراد، درمان های معمول نمی تواند جلوی حالت تهوع و استفراغ آنها را بگیرد. در این افراد در صورت تعدد استفراغ باید مراقب کاهش حجم آب بدن و افت فشار خون بود.

راه های پیشگیری از بیماری حرکت

به کار بردن راهکارهای زیر می تواند از بروز علائم بیماری حرکت پیشگیری نماید یا باعث کاهش نشانه های آن شود:

  • مواد طبیعی معطر: همراه داشتن مقداری نعنا، زنجبیل یا اسطوخودوس و تنفس بوی آنها می تواند مفید باشد
  • نکات خوردن و نوشیدن: باید آب فراوان نوشید. پیش از سفر غذاهای سبک، کم چرب و نشاسته ای بهتر است مورد استفاده قرار گیرد. از غذاهای حجیم، چرب و تند و پر ادویه پرهیز شود. باید از مصرف نوشیدنی های الکلی و استعمال سیگار و قلیان هم دوری جست.
  • هوای تازه بسیار مفید است. اگر در خودرو یا کشتی امکان استفاده از هوای تازه و پایین کشیدن شیشه پنجره وجود دارد، این کار باید در نظر گرفته شود.
  • خیره شدن به دوردست: کتاب، گوشی تلفن همراه و تبلت را باید کنار گذاشت. به یک نقطه در دوردست یا به افق باید خیره شد.
  • دراز کشیدن: اگر امکانش وجود دارد بهتر است فرد چشمانش را ببندد و دراز بکشد
بیماری حرکت

محل قرارگیری در وسایل نقلیه برای پیشگیری یا کاهش نشانه های بیماری حرکت اهمیت دارد.

  • در قایق: نشستن در بالاترین بخش قایق (نزدیک نوک) و در میان عرض قایق بهتر از سایر جاهاست
  • در اتوبوس: نشستن در صندلی کنار پنجره توصیه می شود
  • در خودروی شخصی: نشستن در صندلی جلو بهتر است
  • در کشتی مسافرتی: کابین نزدیک به جلوی کشتی یا حداکثر میان کشتی رزرو شود. هر کابین در طبقه های پایین تر و نزدیک به آب باشد، احتمال بروز نشانه های بیماری حرکت کمتر است.
  • در هواپیما: صندلی های روی بال هواپیما بهترین هستند
  • در قطار: صندلی رو به جلو و کنار پنجره توصیه می شود

دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش و درمان بیماران مبتلا به بیماری حرکت هستند. لطفا برای اطلاعات بیشتر با کلینیک ایشان واقع در تهران تماس بگیرید.

منابع:

اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *