اگر عفونت گوش داخلی؛ زمینه ویروسی داشته باشد هم درمان عفونت گوش، بر کاهش درد و تب متمرکز است. مسکن‌های بدون نسخه و قطره‌های گوش ممکن است برای کمک به کاهش ناراحتی توصیه شوند. مهم است که هیدراته بمانید و استراحت کافی داشته باشید تا از روند بهبود طبیعی بدن خود، حمایت کنید.

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای مدیریت التهاب گوش داخلی و پیشگیری از عوارض ضروری است. اگر علائم عفونت گوش داخلی مانند درد گوش، کاهش شنوایی یا تب را تجربه کردید، مهم است که با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی برای ارزیابی و درمان مناسب مشورت کنید.

عفونت گوش داخلی چیست؟

وقتی به کسی گفته می‌شود که به عفونت گوش داخلی مبتلا شده است؛ به طور معمول، اصلا نمی‌داند که گوش داخلی کجاست. بخشی از گوش که پس از گوش میانی وظیفه دریافت امواج صوتی و انتقال آن را به مغز را بر عهده دارد، گوش داخلی نامیده می‌شود. اگر ویروس، باکتری یا هر عامل عفونی دیگری در گوش داخلی مستقر شود،

لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی رخ می‌دهد. این تورم و التهاب در گوش داخلی باعث می‌شود کارکرد این بخش در هر دو زمینه؛ یعنی هم قدرت شنوایی، هم حفظ تعادل، دچار اغتشاش گردد. به همین دلیل، به طور معمول، التهاب گوش داخلی با علائم متنوعی همراه است که هم به توانایی شنیداری، هم به حفظ تعادل فرد ارتباط پیدا می‌کند.

گوش داخلی دو بخش دارد:

• دستگاه تعادلی یا سیستم وستیبولار که وظیفه درک حرکت و حفظ تعادل را بر عهده دارد.
• حلزون شنوایی که در حس شنیدن نقشی کلیدی ایفا می‌نماید.

انواع عفونت گوش داخلی

به طور کلی می‌توان عفونت گوش داخلی را بر اساس عامل ایجاد عفونت، طبقه بندی کرد. در این جا فقط به دو نوع شایع عفونت گوش داخلی اشاره می‌شود.

عفونت ویروسی گوش داخلی

به دلیل استقرار ویروس در گوش داخلی رخ می دهد. به التهاب ویروسی گوش داخلی، نورونیت وستیبولار هم گفته می‌شود. تهوع، استفراغ و سرگیجه علائم شاخص این نوع از عفونت گوش داخلی به شمار می‌روند. از خصوصیات عفونت ویروسی گوش داخلی این است ک علائم آن به طور کاملا ناگهانی و به یکباره ظرف 24 ساعت تظاهر می‌یابند. به طور معمول، با گذشت چند روز و به تدریج این علائم فروکش می‌کنند.

البته بهبود کامل عفونت ویروسی گوش داخلی ممکن است حدود یک ماه زمان ببرد. به طور معمول، درمان عفونت ویروسی گوش داخلی شامل استراحت، نوشیدن مایعات زیاد و داروهای سرکوب کننده سیستم وستیبولار می‌شود.

عفونت گوش داخلی ناشی از باکتری

عفونت گوش داخلی ناشی از باکتری یکی از بیماری های خطرناک گوش محسوب می شود و باید به پزشک مراجعه کرد. عفونت باکتریایی گوش داخلی را به سه نوع می‌توان تقسیم کرد که در ادامه به آن ها پرداخته خواهد شد.

عفونت سیفلیسی گوش داخلی

این نوع عفونت می‌تواند از بدو تولد نوزاد را درگیر کند (سرایت از مادر) و هم می‌تواند افراد را در سایر سنین درگیر نماید. علائم این نوع عفونت گوش داخلی بسیار متغیر است. این علائم آغازی تدریجی دارد. علائم می‌تواند تا حد بسیار شدید پیشرفت نماید. سرگیجه شدید و ناشنوایی کامل به دنبال این عفونت محتمل است. در موارد پیشرفته، تغییر شکل بینی به شکل زین اسب، و التهاب چشم یا ایجاد برجستگی در پیشانی ممکن است رخ دهد.

عفونت حاد چرکی گوش داخلی

این عفونت نوع نادری از عفونت گوش داخلی محسوب می‌شود. علامت مهم این نوع از التهاب گوش داخلی، سرگیجه ناگهانی است. عفونت حاد چرکی گوش داخلی به طور معمول به دنبال یک التهاب گوش میانی پدیدار می‌شود. در صورت عدم درمان عفونت گوش میانی، این عفونت مزمن می‌شود. مزمن شدن عفونت گوش میانی به طور معمول با تشکیل و تجمع ترشحات غلیظ و سلول‌های مرده همراه است. بدین ترتیب، حضور مزمن این عفونت در گوش میانی می‌تواند به عفونت حاد چرکی گوش داخلی منتهی شود.

عفونت گوش داخلی سمی (توکسیک)

این عفونت به دنبال یک عفونت حاد گوش میانی رخ می‌دهد. در واقع، اگر باکتری ایجاد کننده عفونت گوش میانی موفق شود به گوش داخلی راه یابد، این نوع عفونت شکل می‌گیرد. عفونت گوش داخلی سمی باعث ناشنوایی و فقدان تعادل می‌شود. به طور معمول، این نوع عفونت با تجویز بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت گوش درمان می‌گردد.^{Inner Ear Infection (Labyrinthitis)}

علائم عفونت گوش داخلی

التهاب گوش داخلی ممکن است با علائمی بسیار نگران کننده آغاز شود؛ به خصوص اگر این علائم به صورت ناگهانی پدیدار شوند. به طور معمول، چند روز نخست آغاز عفونت، دشوارترین روزها برای بیمار به شمار می‌روند.

مراجعه سریع به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی و تشخیص بموقع و درمان عفونت گوش داخلی می‌تواند باعث کاهش سریع این علائم شود.

علائم التهاب گوش داخلی در کودکان

نشانه‌ها و علائم عفونت گوش داخلی در کودکان بجز گوش درد، شاید شامل برخی از موارد زیر هم بشود:

1. افزایش گوش درد در حالت درازکش
2. دست زدن، یا کشیدن گوش مبتلا (در کودکانی که هنوز نمی‌توانند درک خود را به صورت گفتاری ابراز نمایند)
3. اختلال در خواب
4. گریه بیش از حد معمول
5. آزرده بودن یا انجام رفتار خشن
6. بیان این که نمی‌تواند تعادل خود را به خوبی حفظ کند
7. تب
8. سردرد
9. بی اشتهایی
10. خروج ترشحات غیرطبیعی از گوش

علائم عفونت گوش داخلی در بزرگسالان

وجود نشانه‌ها و علائم زیر در بزرگسالان می‌تواند التهاب گوش داخلی یا لابیرنتیت را مطرح نماید:

• گوش درد به خصوص احساس آن در نواحی داخلی گوش
• اختلال در شنیدن یا افت شنوایی
• سرگیجه
• منگی
• احساس صدای زنگ در گوش یا به اصطلاح وزوز گوش
• تهوع و استفراغ
• دشواری در فوکوس کردن چشم‌ها برای دید شفاف

در صورت بروز علائم فوق مراجعه به پزشک معالج ضرورت دارد. دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش و حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا آماده پذیرش و درمان بیماران مبتلا به عفونت گوش داخلی هستند. لطفا برای اطلاعات بیشتر با کلینیک ایشان واقع در تهران، تماس بگیرید.

1. تلفن: 02191346260
2. اینستاگرام: @drkouhi
3. آدرس: تهران، خیابان ملاصدرا، خیابان شیخ بهایی، خیابان صائب تبریزی غربی، پلاک 34، کلینیک بساوا

به نقل از Mayo Clinic – کلینیک مایو آمریکا (مرکز معتبر جهانی در بیماری‌های گوش و اعصاب):

لابیرنتیت یا عفونت گوش داخلی می‌تواند باعث سرگیجه شدید، اختلال تعادل و کاهش شنوایی شود و در صورت عدم درمان مناسب، این عوارض ممکن است دائمی شوند.

جابه‌جایی کریستال‌های گوش (BPPV)؛ علت سرگیجه‌های ناگهانی پس از رفع عفونت

بسیاری از افراد پس از گذراندن دوره حاد عفونت گوش داخلی، متوجه می‌شوند که با چرخش سر در رختخواب، خم شدن یا نگاه کردن به سمت بالا، دچار حملات سرگیجه چرخشی شدید و چند ثانیه‌ای می‌شوند. این پدیده به دلیل ایجاد سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم (BPPV) رخ می‌دهد؛ التهاب ناشی از عفونت ویروسی باعث سست شدن و جدا شدن کریستال‌های کربنات کلسیم (اتوکونیا) از جایگاه اصلی خود و ورود آن‌ها به مجاری نیم‌دایره‌ای گوش داخلی می‌شود.

حرکت این کریستال‌ها در مایع گوش داخلی باعث ارسال پیام‌های حرکتی اشتباه به مغز و تحریک شدید سیستم تعادلی می‌گردد. این نوع سرگیجه بر خلاف فاز حاد عفونت، دائمی نیست و تنها با تغییر زاویه سر تحریک می‌شود و خوشبختانه نیازی به مصرف طولانی‌مدت داروهای آرام‌بخش یا ضدسرگیجه ندارد.

درمان استاندارد این عارضه، انجام مانورهای بازنشانی وضعیتی (مانند مانور اپلی – Epley Maneuver) توسط متخصص است. پزشک با چند حرکت دقیق و کنترل‌شده روی سر بیمار، این ذرات کلسیمی را مجدداً به جایگاه اولیه خود در دهلیز هدایت می‌کند تا سرگیجه بیمار معمولاً در یک تا دو جلسه به طور کامل درمان شود.

علت ابتلا به التهاب گوش داخلی

علت ابتلا به التهاب گوش داخلی، در بسیاری از موارد به‌طور دقیق مشخص نمی‌شود. اغلب اوقات، عفونت گوش داخلی پس از یک عفونت ویروسی یا به‌ندرت به دنبال عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود. سرماخوردگی و آنفلوانزا به عنوان شایع‌ترین دلایل بروز این مشکل شناخته می‌شوند. این نوع التهاب می‌تواند در هر سنی فرد را درگیر کند. به طور کلی، بسیاری از عواملی که خطر ابتلا به عفونت گوش میانی را افزایش می‌دهند، می‌توانند در بروز عفونت داخلی گوش نیز نقش داشته باشند؛ برای مثال اختلال در عملکرد شیپور اُستاش.

در جدول زیر، عوامل اصلی افزایش‌دهنده خطر ابتلا به عفونت و التهاب گوش داخلی آورده شده است:

شناخت این عوامل می‌تواند در پیشگیری و کنترل بهتر عفونت گوش داخلی مؤثر باشد.

به نقل از National Health Service (NHS) – سیستم سلامت ملی بریتانیا:

اکثر موارد عفونت گوش داخلی منشأ ویروسی دارند و درمان آن‌ها بر کنترل علائم و حمایت از روند طبیعی بهبود بدن متمرکز است.

درمان عفونت گوش داخلی

• داروهای آنتی هیستامین
• داروهای ضد تهوع و ضد استفراغ
• داروهای آرامبخش و تسکین دهنده
• داروهای کاهش دهنده التهاب مانند کورتیکواستروئیدها (معروف به کورتون)
• داروهای بیماری حرکت
• بهترین آنتی بیوتیک با توجه به اطلاعات موجود محلی در صورت ابتلای فرد به عفونت باکتریایی
• استراحت در منزل، نوشیدن مایعات فراوان، کاهش مصرف سدیم (نمک)، و کاهش مصرف قهوه و چای (کافئین) از کارهایی است که انجام آنها باعث تسریع بهبود علائم می‌گردد.

پیشرفت های اخیر در درمان عفونت گوش داخلی، شامل استفاده از آنتی بیوتیک های جدید مانند سفتارولین فوسامیل (Ceftaroline fosamil) و دلافلوکساسین (Delafloxacin) است. این داروها نتایج امیدوارکننده ای در درمان التهاب گوش داخلی باکتریایی نشان داده است و در مقایسه با گزینه‌های درمانی سنتی، میزان اثربخشی بالاتر و عوارض جانبی کمتری را نشان داده‌اند.

به نقل از British Medical Journal (BMJ) – مجله پزشکی بریتانیا:

عفونت باکتریایی گوش داخلی یک وضعیت پزشکی جدی است که نیاز به تشخیص سریع و درمان آنتی‌بیوتیکی دارد تا از آسیب دائمی شنوایی جلوگیری شود.

آیا قطره‌های گوش در درمان عفونت گوش داخلی موثرند؟ (یک باور اشتباه رایج)

بسیاری از بیماران به محض تجربه سرگیجه یا درد گوش، به سراغ قطره‌های گوش بدون نسخه می‌روند؛ اما باید بدانید که از نظر آناتومیک، پرده صماخ (پرده گوش) مانند یک سد محکم بین گوش خارجی و بخش‌های داخلی قرار دارد. بنابراین، قطره‌های موضعی گوش تنها در درمان التهاب‌های مجرای گوش خارجی یا موارد خاصی از عفونت گوش میانی (تنها در صورتی که پرده گوش سوراخ باشد) کاربرد دارند و به هیچ عنوان به گوش داخلی نفوذ نمی‌کنند.

استفاده خودسرانه از برخی قطره‌های گوشی حتی ممکن است در صورت وجود پارگی پرده گوش خطرناک باشد و به سلول‌های مویی حلزون شنوایی آسیب برساند (اتوتوکسیسیتی). درمان دارویی گوش داخلی همواره باید به صورت سیستمیک (قرص یا آمپول) یا تحت نظارت مستقیم پزشک انجام شود تا ماده موثره از طریق جریان خون به بافت‌های عمیق گوش داخلی برسد.

در مواردی که التهاب شدید باشد یا بیمار دچار افت شنوایی حاد حسی-عصبی شده باشد، فوق تخصص گوش از روش پیشرفته تزریق مستقیم کورتیکواستروئید به داخل پرده صماخ (Intratympanic Injection) استفاده می‌کند. در این متد کلینیکی، دارو با دوز بالا و بدون ایجاد عوارض عمومی کورتون‌های خوراکی، مستقیماً به فضای گوش داخلی هدایت می‌شود تا التهاب و تورم عصب در سریع‌ترین زمان ممکن فروکش کند.

عوارض تاخیر در درمان؛ از استخوانی شدن حلزون (اسکلروز) تا خطر مننژیت

اگرچه اغلب عفونت‌های ویروسی بدون آسیب پایدار برطرف می‌شوند، اما بی‌توجهی به عفونت‌های باکتریایی و سمی گوش داخلی می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای بیمار به همراه داشته باشد. یکی از جدی‌ترین عوارض این بیماری، لابیرنتیت استخوانی (Labyrinthitis Ossificans) است؛ در این حالت بافت ملتهب حلزون گوش به مرور دچار فیبروز و تبدیل به استخوان سفت می‌شود که علاوه بر ناشنوایی کامل و دائمی، در صورت نیاز به جراحی کاشت حلزون در آینده، قرار دادن الکترودها را با چالش‌های ساختاری جدی روبه‌رو می‌کند.

علاوه بر آسیب‌های موضعی، گوش داخلی از طریق مجاری میکروسکوپی و اعصاب جمجمه‌ای در مجاورت فضای مغزی قرار دارد. پیشرفت مهارنشده باکتری‌ها و ترشحات چرکی می‌تواند به درون استخوان جمجمه نفوذ کرده و منجر به مننژیت باکتریایی، آبسه مغزی یا ترومبوز سینوس‌های وریدی مغز شود که از خطرات تهدیدکننده حیات به شمار می‌روند.

به همین دلیل، هرگونه کاهش شنوایی ناگهانی همراه با تب بالا، سفتی گردن، عدم تعادل شدید یا سردرد مداوم باید به عنوان یک وضعیت اورژانسی در نظر گرفته شود تا اقدامات تشخیصی با تصویربرداری پیشرفته (MRI/CT) و تزریق وریدی آنتی‌بیوتیک‌های هدفمند بدون فوت وقت آغاز گردد.

درمان عفونت گوش داخلی بستگی به شدت بیماری و علت زمینه‌ای آن دارد، اما در اغلب موارد، ترکیبی از داروهای ضدالتهاب، آنتی‌بیوتیک‌ها و درمان‌های حمایتی به کار می‌رود. تشخیص و درمان التهاب گوش داخلی در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد، زیرا این بیماری می‌تواند با علائمی مانند سرگیجه شدید، عدم تعادل، تهوع، وزوز گوش و کاهش شنوایی همراه باشد. بی‌توجهی به علائم عفونت داخلی گوش ممکن است باعث آسیب‌های دائمی به سیستم شنوایی و تعادل شود. بنابراین، در صورت مشاهده این نشانه‌ها، مراجعه سریع به پزشک و آغاز درمان تخصصی توصیه می‌شود.