جستجو کردن
بستن این جعبه جستجو.

عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی در کودکان

آخرین بروزرسانی: شهریور 20, 1402

فهرست عناوین مقاله

عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی در کودکان

یکی از شایع‌ترین عفونت‌های دوران کودکی، عفونت گوش میانی (middle ear infection) است. دلایل زیادی وجود دارد که باعث افزایش شیوع این عفونت در این رده سنی خاص می‌شود. مهم‌ترین علت بروز بیشتر عفونت گوش میانی در کودکان، آناتومی ظریف گوش میانی و شیپور استاش(eustachian tube) است.

شیپور استاش مجرای ارتباط دهنده گوش میانی به حلق و حفره بینی قلمداد می‌شود. در کودکان به دلایل بسیار متنوع این کانال تفاوت‌های چشمگیری با آناتومی آن در بزرگسالان دارد. به عنوان مثال، طول شیپور استاش در کودکان کوتاه‌تر از طول این کانال در بزرگسالان است.

یکی دیگر از تفاوت‌های شیپور استاش در کودکان و بزرگسالان به شیب این کانال مربوط می‌شود. در حالی که این کانال در بزرگسالان شیب بیشتری دارد و می‌تواند بیشتر از جاذبه زمین برای خروج ترشحات موجود در گوش میانی استفاده نماید، شیب این کانال در کودکان کم است. به عبارت دیگر، این کانال در کودکان حالتی تقریبا افقی دارد. همین امر باعث می‌شود در نونهالان امکان استفاده از جاذبه زمین برای خارج شدن ترشحات گوش میانی به حداقل ممکن کاهش یابد. همچنین این قضیه باعث می‌شود، احتمال حرکت عوامل التهاب و عفونت از حلق و بینی به سمت گوش میانی افزایش یابد و در نتیجه، کودکان را بیش از بزرگسالان در معرض عفونت گوش میانی قرار می‌دهد.

در این جا به بررسی اتفاق شایعی که در کودکان رخ می‌دهد، پرداخته شده است. باکتری یا ویروس عامل سرماخوردگی و عفونت حلق در مناطق حلق و بینی باعث استقرار عفونت می‌شوند. با تاخیری چند روزه، عفونت به سمت گوش میانی حرکت می‌کند. بدین ترتیب گوش میانی هم به التهاب و عفونت مبتلا می‌شود.

بنابراین عوامل زیر شایع‌ترین عللی به شمار می‌روند که باعث بروز عفونت گوش میانی در کودکان می‌شوند:

  • سرماخوردگی‌ها که به طور عمده به دلیل انواع ویروس‌ها رخ می‌دهند
  • آنفلوانزا
  • سینوزیت
  • التهاب و عفونت بینی به هر دلیل
  • التهاب و عفونت حلق به هر دلیل
برای خواندن مقاله «بهترین واکسن کرونا برای نجات یافتگان از سرطان گوش» کلیک کنید

عفونت گوش در کودکان

عفونت گوش که از نظر پزشکی به‌عنوان اوتیت میانی شناخته می‌شود، یک بیماری شایع در بین کودکان است که می‌تواند باعث ناراحتی و عوارض احتمالی شود. این عفونت‌ها در درجه اول گوش میانی را درگیر می‌کنند؛ فضای کوچک پر از هوا که در پشت پرده گوش قرار دارد. آنها اغلب به دلیل تجمع مایع در گوش میانی اتفاق می‌افتند که بستر مناسبی برای باکتری‌ها یا ویروس‌ها فراهم می‌کند.

سه نوع اصلی عفونت گوش وجود دارد:

اوتیت میانی حاد (AOM) که یک عفونت ناگهانی و شدید است، اوتیت میانی با افیوژن (OME) که با وجود مایع در گوش میانی بدون علائم حاد مشخص می‌شود و اوتیت میانی مزمن همراه با افیوژن (COME) که یک بیماری طولانی مدت است.

درمان اغلب به شدت عفونت بستگی دارد. موارد خفیف ممکن است خود به خود برطرف شوند، در حالی که عفونت‌های شدیدتر ممکن است به آنتی‌بیوتیک برای از بین بردن عفونت نیاز داشته باشند. در برخی موارد مکرر یا مداوم، پزشکان ممکن است برای کمک به یکسان کردن فشار، تخلیه مایعات و کاهش خطر عفونت‌های بعدی، قرار دادن لوله‌های گوش را در نظر بگیرند.

اقدامات پیشگیرانه شامل رعایت بهداشت، تغذیه با شیر مادر (که ممکن است خطر ابتلا به عفونت‌‌ها را کاهش دهد)، اجتناب از قرار گرفتن در معرض دود سیگار و تشویق به شستن صحیح دست‌ها برای کاهش انتشار میکروب‌ها می‌باشد. واکسیناسیون به موقع کودکان نیز می‌تواند به جلوگیری از عفونت‌های ناشی از باکتری‌های خاص کمک کند. در حالی که عفونت گوش در کودکان می‌تواند یک بیماری رایج در دوران کودکی باشد، نظارت بر علائم، مراجعه به پزشک در صورت نیاز و انجام اقدامات پیشگیرانه، می‌تواند به حداقل رساندن تاثیر آن بر سلامت و رفاه کودکان کمک کند.

علائم عفونت گوش میانی در کودکان

علائم عفونت گوش میانی در کودکان

علت ایجاد این بیماری و سیر آن باعث تفاوت‌هایی در ایجاد علائم عفونت گوش میانی در کودکان می‌شود. شایع‌ترین علائم عفونت گوش میانی عبارتنداز:

  • گوش درد
  • تب
  • کاهش شنوایی یا همان گرفتگی گوش

به طور معمول تظاهر عفونت گوش میانی در کودکان به صورت زیر است:

وقتی حدود 5 تا 6 روز از عفونت حلق، سرماخوردگی یا سینوزیت کودک گذشت و با درمان لازم حال کودک، رو به بهبودی گذاشته بود، عفونت گوش میانی خودنمایی می‌کند. بروز تب مجدد، درد در ناحیه گوش و کاهش قدرت شنوایی در این زمان به احتمال زیاد به خاطر  بروز عفونت گوش میانی در کودک است.

اگر این بیماری به موقع تشخیص داده نشود یا درمان آن زود آغاز نشود، ترشحات چرکی در پرده گوش تجمع پیدا می‌کنند. این در حالی است که به طور معمول شیپور استاش مسدود است و امکان تخلیه ترشحات از گوش میانی به حلق وجود ندارد.

در این صورت با تجمع بیشتر ترشحات چرکی در گوش میانی فشار روی پرده گوش زیاد می‌شود. ازدیاد فشار روی پرده گوش ممکن است به ایجاد سوراخ کوچکی روی پرده گوش منجر شود. به این سوراخ، پارگی پرده گوش (tympanic membrane perforation) گفته می‌شود. ترشحات چرکی از محل این سوراخ کوچک روی پرده گوش خارج می‌شود.

زمان سوراخ شدن پرده گوش کودک، درست همان زمانی است که والدین خروج ترشحات چرکی از گوش کودک را مشاهده می‌کنند. ترشحات گوش میانی به طور عمده، حالت چرکی دارند اما ممکن است مقدار کمی خون در این ترشحات دیده شود.

همین طور که تجمع ترشحات چرکی در گوش میانی افزایش می‌یابد، درد هم در گوش زیاد می‌شود. با پارگی پرده گوش و خروج ترشحات گوش میانی، فشار ترشحات در گوش میانی کودک کاهش می‌یابد و باعث کاهش درد می‌گردد.

عفونت گوش میانی در کودکان می‌تواند علائم مختلفی در کودکان داشته باشد. در اینجا برخی از علائم عفونت گوش در کودکان، همراه با توضیحات آورده شده است:

 

گوش درد

کودکان ممکن است از درد شدید گوش شکایت داشته باشند که اغلب به عنوان یک احساس تیز، چاقو زدن یا درد مداوم توصیف می‌شود. آنها ممکن است برای کاهش ناراحتی گوش‌های خود را بکشند یا مالش دهند.

 

تب

عفونت گوش میانی در کودکان می‌تواند منجر به تب شود که معمولاً بین 38 درجه سانتیگراد تا ۴۰ درجه سانتیگراد است. تب می‌تواند باعث شود کودک احساس تحریک پذیری و ناخوشی کند.

 

مشکلات شنوایی

کودکان ممکن است به دلیل تجمع مایع در گوش میانی، دچار کم شنوایی موقت یا خفه شنوایی شوند.

 

تحریک پذیری

کودکان خردسال ممکن است به دلیل ناراحتی و درد ناشی از عفونت، گیج‌تر یا تحریک ‌پذیرتر از حد معمول شوند.

 

تخلیه مایعات

در برخی موارد، عفونت گوش میانی در کودکان می‌تواند باعث تخلیه مایع از گوش شود. این ترشحات ممکن است شفاف، زرد یا خونی باشند و می‌تواند نشانه پارگی پرده گوش باشد.

 

مشکل در خواب

گوش درد اغلب هنگام دراز کشیدن بدتر می‌شود و خواب راحت را برای کودک چالش برانگیز می‌کند.

 

مشکلات تعادل

عفونت می‌تواند اندام‌های تعادلی گوش داخلی کودکان را تحت تاثیر قرار دهد و به خصوص در موارد شدید منجر به سرگیجه یا مشکلات تعادلی شود.

 

از دست دادن اشتها

برخی از کودکان ممکن است به دلیل درد و فشار در گوش، اشتهای خود را از دست بدهند یا در غذا خوردن دچار مشکل شوند.

 

وزوز گوش

کودکان ممکن است صداهای زنگ یا وزوز را در گوش آسیب دیده تجربه کنند، اگرچه این در کودکان کوچکتر کمتر دیده می‌شود. اما وزوز گوش در کودکان نیز یکی از اتفاقاتی است که ممکن است برای کودکان رخ دهد.

عوارض عفونت گوش میانی در کودکان

عوارض عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی ممکن است به خودی خود، برای کودک خطری نداشته باشد، اما بروز عوارض آن در کودکان ممکن است با کاهش کیفیت زندگی کودک همراه باشد.

یکی از عوارض عفونت گوش میانی در کودکان، به خصوص اگر به صورت مکرر و عود کننده باشد، عوارض پرده گوش است. اگر عفونت گوش میانی در یک کودک به دفعات زیاد، به عنوان نمونه، چندین بار در سال عود کند، این عفونت مکرر می‌تواند به کاهش قدرت شنوایی منجر شود.

شایان ذکر است که کودکان در سنین اوج یادگیری هستند. کاهش قدرت شنوایی در کودکان روی میزان یادگیری آنها تاثیر بسیار منفی دارد. به همین جهت بهتر است نسبت به علائم عفونت گوش میانی در کودکان حساس باشیم.

عوارض عفونت گوش در کودکان به همین موارد ختم نمی‌شود. عفونت گوش میانی در کودکان می‌تواند با گسترش عفونت به مناطق همجوار یا سایر نقاط بدن شود. از جمله عوارضی که به دلیل گسترش عفونت گوش میانی در کودکان رخ می‌دهد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت استخوان پشت گوش که به آن ماستوئید(Mastoid) گفته می‌شود
  • عفونت‌های مغزی مانند مننژیت(Meningitis)
  • عفونت در سایر نقاط بدن

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت بروز علائم عفونت گوش میانی در کودکان بهتر است آنها را برای معاینه و مسجل شدن تشخیص و دریافت درمان مناسب نزد پزشک ببریم. دکتر علی کوهی دانش آموخته رشته فوق تخصصی جراحی گوش، حلق و بینی از دانشگاه استنفورد آمریکا، آماده پذیرش بیماران در مطب خود در تهران هستند.

برای خواندن مقاله «جابه جایی مایع گوش» کلیک کنید

درمان عفونت گوش میانی در کودکان

درمان عفونت گوش میانی در کودکان

خوشبختانه در صورت مراجعه به موقع به پزشک، درمان این عفونت‌ها به سادگی قابل انجام است. جالب است بدانید که اگر کودک بیماری زمینه‌ای نداشته باشد یا به بیماری نقص ایمنی مبتلا نباشد، ممکن است حتی عفونت گوش میانی در کودکان خود به خود محدود شود.

به عبارت دیگر، اگر در کودک مشکل زمینه‌ای وجود نداشته باشد و سیستم ایمنی بدن بتواند با عفونت مقابله کند، ممکن است با درمان علامتی بیماری محدود شود. در این حالت فقط با تجویز داروهای کاهش دهنده علائم مانند داروهای مسکن و ضددرد و رفع کننده تب، ممکن است به تدریج عفونت هم مهار شود.

در مواردی ممکن است صلاحدید پزشک معالج چنین باشد که آنتی بیوتیک تجویز نماید. در این صورت پزشک در کنار داروهایی برای رفع درد و کنترل تب، داروهایی برای مقابله با باکتری‌های موجود در گوش میانی هم تجویز نماید.

آنتی‌بیوتیک‌ها اغلب برای درمان عفونت‌های باکتریایی گوش میانی تجویز می‌شوند. این داروها به از بین بردن باکتری‌های عامل عفونت کمک می‌کنند.  آنتی‌بیوتیک‌های رایج برای کودکان شامل آموکسی‌سیلین یا آگمنتین است. انتخاب آنتی‌بیوتیک ممکن است بر اساس سن کودک و شدت عفونت متفاوت باشد.

 

تسکین دهنده‌های درد

مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن، می‌توانند به کاهش درد گوش و کاهش تب مرتبط با عفونت گوش میانی کمک کنند. دستورالعمل‌های دوز ارائه شده توسط یک متخصص گوش را دنبال کنید.

 

کمپرس گرم

قرار دادن کمپرس گرم روی گوش آسیب ‌دیده برای دوره‌های کوتاه می‌تواند تا حدودی درد گوش را تسکین دهد. مطمئن شوید که کمپرس خیلی داغ نباشد تا دچار سوختگی نشوید.

 

مشاهده

در برخی موارد به‌خصوص در مورد عفونت‌های خفیف، متخصص گوش ممکن است علائم کودک را برای یک یا دو روز تحت نظر داشته باشد تا ببیند آیا عفونت خود به خود بدون آنتی‌بیوتیک برطرف می‌شود یا خیر.

 

قطره گوش

قطره‌های گوش تجویزی ممکن است در مواردی که تجمع مایع در گوش وجود دارد؛ استفاده شود. این قطره‌ها می‌توانند به کاهش التهاب و درمان عفونت کانال گوش کمک کنند.

 

لوله‌های تمپانوستومی

در موارد مکرر یا شدید عفونت گوش میانی، جراح ممکن است لوله‌های کوچکی را به پرده گوش کودک وارد کند. این لوله‌ها به یکسان کردن فشار، جلوگیری از تجمع مایعات و کاهش خطر عفونت‌های آینده کمک می‌کنند.  این روش معمولاً زمانی در نظر گرفته می‌شود که سایر درمان‌ها مؤثر واقع نشده باشند.

 

در چه مواردی برای درمان عفونت گوش میانی در کودکان از عمل جراحی باید استفاده کرد؟

در برخی از کودکان که مشکلات اسکلتی در استخوان‌های جمجمه و صورت دارند یا در استخوان و بافت کام یا لب دچار شکاف هستند (لب شکری و کام شکری)، عفونت گوش میانی به تعداد و تکرر زیاد رخ می‌دهد. در این موارد شاید پزشک و جراح گوش، حلق و بینی لازم بداند که با عمل جراحی، زمینه و ناهنجاری ساختاری موجود را برطرف نماید تا از تکرر و عود عفونت گوش میانی در کودکان جلوگیری کند.

به عبارت دیگر، عمل جراحی  گوش و  کاهش عود عفونت گوش میانی در کودکان فقط در آن دسته از نونهالان باید انجام شود که یک مشکل یا زمینه ساختاری باعث ایجاد زمینه مناسب، برای استقرار عفونت در گوش میانی می‌شود. پزشک جراح با ترمیم نقایص موجود در ساختار یا اصلاح ناهنجاری‌های ساختاری موجود در این کودکان، عامل زمینه ساز تکرر عفونت گوش میانی در کودک را از بین می‌برد و بدین ترتیب، باعث پیشگیری از عفونت کوش میانی مکرر در کودک می‌شود.

نتیجه گیری

اگر مشکوک به عفونت گوش میانی کودکان هستید، ضروری است که با پزشک اطفال یا یک متخصص گوش مشورت کنید. آنها هنگام تعیین مناسب‌ترین درمان، عواملی مانند سن کودک، شدت و عود عفونت‌ها و هرگونه بیماری زمینه‌ای را در نظر می‌گیرند.

دکتر علی کوهی، فوق تخصص گوش، حلق و بینی و قاعده جمجمه از دانشگاه استنفورد آمریکا است که می‌توانید با خیال راحت، روند درمان فرزندتان را به ایشان بسپارید.

منابع:

پادکست موجود در اینستاگرام دکتر علی کوهی

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp

12 دیدگاه دربارهٔ «عفونت گوش میانی در کودکان»

  1. سلام بچه من سه ماهه هست. الان چند روزیه بی قراره و مدام دستشو سمت گوشش می بره. بهم گفتن گوش درد داره و شب تا صبح سیر بزارم توی گوشش و این کارو انجام دادم ولی اصلا تاثیری نکرده و فک میکنم بدتر هم شده و از اون موقع که سیر گذاشتم یه ذره هم قرمز شده پوست گوشش؟

  2. سلام . دختر من سرما خورد ، یک سوراخ دماغ من تنگ هست و دخترم هم همینطور ، خلط بینیش ریخته تو گوشش میانیش ، بردیمش دکتر . گفتن باید کنار پرده گوشش سوراخ کنیم و ساکشن کنن . خیلی درد داره . دختر من سه ساله هست . من ساکن قزاقستانم . به دکتر اینجا اعتمادی نمیشه کرد . امکان داره بدون عمل خوب بشه ؟ ممنون

  3. سلام
    دخترم شش سالشه سه ماهه که گوشش عفونت کرده کلی انتی بیوتیک خورده دیروز بردم دکتر دو تا شربت اموکسی کلاو ۶۴۳ داده میگه بعد یه ماه باز بیا ببینماگه حل نشد عمل کنم
    دیشب نصف شب خون دماغ شد
    خدا شاهده خیلی نگران بچه هستم لطفا راهنماییم کنید
    ۰۹۱۴۵۰۰۷۲۴۰

  4. زهرا رمضانپور

    سلام دخترم ۴ سالشه گوشش خیلی عفونت شدید داره آلن ۳ ماه هست اینطوریه.😢بردیمش دکتر اولش آمپول و شربت های چرک خشک کن دادن کلیییی.اما خوب نشد .بعد اون چن تا دیگ دکتر بردیم اصلا خوب نمیشه گوشش از تو گوشش چرک میاد زرد رنگ.کم شده بود آمپول میزدیم ولی قطع نمیشد.بعد چن تا دکتر بردیمش آزمایش گرفتن از چرک گوشش گفتن که یه میکروب خیییییییلی قوی اسمش فک کنم سودوموناس بود.😥که به آمپول جنتامایسین و سفتریاکسون حساسه با این آمپول ها خوب میشه اما دوباره کلی بهش از این آمپول ها زدیم سِروم زدیم کُلی کلی اما خوب نشده. حتی چن تا دکتر .دکترای فوق تخصص اطفال عفونی ،متخصص گوش اینا بردیم فرقی نداشت.درضمن دکتر گفت که عفونت باعث شده گوشش میانیش نمیدونم چی بود اسمش گفت سوراخ شده.
    از گوشش هنوزم چرک میاد خوب نمیشه با این آمپول ها فقط بچمو لاغر تر کرده لعنتیا.
    اولاش که میومد خیلی درد داشت اما آلن تابه گوشش بهش فشار وارد نکنی درد نداره.فقط هم یه گوشش اینجوریه.
    این چجوری خوب میشه آلن ۳ ماهه درگیرشیم بخدا اصن چیکار باید کرد؟؟؟؟تروخدا جواب بدین یچزی بگین
    لازم به جراحی چیزی هست یانه چطوریه؟؟

  5. سلام وقت بخیر میشه یه مشورت بگیرم؟ دخترم ۷سالشه .حدود دوماهه درگیر عفونت گوش میانی هست بعد از چندین دکتر ک گذرانده و با عکس و نوار گوش گفتن عمل لوزه و گوش داره .. الآن دکتر جدید دوره آموکسی ۶۲۵ رو تا ۳هفته تجویز کردن و دوتا اسپری دماغ .اما الان که اولین شبه دخترم خیلی خیلی سخت داره نفس میکشه . و این خرخر شبهاشو ۳هفته ایه که داره اما رو به وخامته .نمیدونم آیا میشه ۳هفته درمان گوش را ادامه داد با این وضع لوزه ها یا نه .میایم گوشش رو درست کنیم رو قلبش تاثیر نگذاره ! نگرانم نمیتونه بخوابه! و چون آلرژی هم داره لازمه باز دکتر آلرژی هم ببریمش؟

    1. کلینیک گوش دکتر علی کوهی

      تا دو ماه ادامه بدین تا ببینین وضعیت چطور است و بعد بر اساس یافته‌های اونموقع تصمیم بگیرین

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *